Boshqa kursga o'tish ▾
Dars 5. Hamkorlik: maktabda va uyda ishtirok
Maqsad. Sinfingiz uchun oilalardan nima mos kelishini so'raydigan, to'siqlarni olib tashlaydigan va maktabda hamda uyda qatnashishning bir nechta usulini taklif qiladigan bir sahifalik hamkorlik rejasini tuzish.
Hamkorlik bu kursdagi hamma narsa birlashadigan joy. Oilalar bilan ishlash rejasi bajarish uchun yetarlicha kichik va oilalarga nima to'sqinlik qilishi haqida halol bo'lishi kerak. U aytishdan oldin so'rashi, qatnashishning bir nechta usulini taklif qilishi va har bir oilaga, jumladan maktabga kela olmaydiganlarga ham joy berishi kerak. Bu dars o'rganganlaringizni bir oydan keyin ko'rib chiqa oladigan bir sahifalik rejaga aylantirishga yordam beradi.
Asosiy g'oyalar
Ishtirok qatnashishdan ko'proq
- Oilalar ko'p yo'l bilan ishtirok etadi. Joyce Epstein oltitasini tasvirlagan: tarbiyaga ko'maklashish, muloqot, ko'ngillilik, uyda o'rganish, qaror qabul qilishda ishtirok va jamoa bilan hamkorlik. Maktabga kela olmaydigan ota-ona uyda ko'p ish qilishi mumkin.
- Hamkorlik ikki tomonlama. Maktab faqat ma'lumot yubormaydi; g'oyalarni ham so'raydi, javoblarni tinglaydi va nima o'zgarganini ko'rsatadi.
- Oilaning g'amxo'rligini uning yig'ilishlarga qanchalik tez-tez kelishi bilan o'lchamang.
To'siqlarni toping va olib tashlang
- To'siqlarga ish vaqti, masofa, kichik bolalarga qarash, xarajat, o'qish qiyinligi, til va yomon tajribadan keyin o'zini kutilmagandek his qilish kiradi.
- Kam qatnashish to'siq borligini bildiradi, oilalar qayg'urmasligini emas. Bir nechta oiladan so'rang: qaysi kun va vaqt, qaysi joy, qaysi til, qanday shakl (suhbat, yozuv, qo'ng'iroq)?
- Education Endowment Foundation ko'rsatmalari ham shu yo'nalishni ko'rsatadi: barcha ota-onalar bilan ishlash tartibini ko'rib chiqing va uyda o'rganishni qo'llab-quvvatlashni amaliy va oddiy qiling.
Material yoki o'qishni talab qilmaydigan uy mashg'ulotlari
- Istalgan tilda besh-o'n daqiqalik g'oyalar taklif qiling: bolalikdan hikoya aytish, uyga qaytishda qadamlarni sanash, qo'shiq aytish va o'rgatish, palov masalliqlarini o'lchab, miqdorlar haqida gaplashish.
- Bolaga ayting: 'Bugun o'rganganingiz bitta narsani uyda kimgadir o'rgating.' Bola o'qituvchiga aylanadi va oila maktab mavzusini bilishi shart emas.
- Har bir oilaning yordam berish usulini qadrlang: tinglaydigan buvi, savol beradigan aka, tinch vaqt yaratadigan ota-ona. O'quvchini yordam kamligidan uyaltirmang.
Oilalar sinfda hamkor sifatida
- Oilalarni xohlasalar bilganlarini ulashishga taklif qiling: kasb, hunar, Navro'z an'anasi, retsept, qo'shiq, o'z tilidagi so'zlar. Bu tashrif, yozib olingan xabar, yozma xat yoki bolaga aytilgan hikoya bo'lishi mumkin.
- Oilalarga ba'zi qarorlarda, masalan sinf tadbiri sanasi yoki ota-onalar suhbati mavzulari kabilarda, haqiqiy ovoz bering va ularga ko'rinadigan tarzda minnatdorchilik bildiring.
- Doirani yoping: oilalarga ularning javoblari bilan nima qilganingizni ayting va bir oydan keyin yana so'rang. Hamkorlik — odat, bir martalik tadbir emas.
Hamkorlikning oddiy zinapoyasi
So'rang, taklif qiling, ko'rib chiqing
Har bir rejani oilalarga savollar bilan boshlang: qachon, qayerda, qaysi tilda va qanday shaklda qatnasha olasiz, nimani ulashishni yoki o'rganishni xohlaysiz? Bitta katta tadbir o'rniga bir nechta kichik variant taklif qiling: ochiq soat, telefon qo'ng'irog'i, uyda aytilgan hikoya, kundalikdagi yozuv. Turli oilalar turlicha tanlaydi va gap shunda. Haftalik ota-onalar mashg'ulotlari haqidagi EEF blogi taklif qilingan ota-onalarning atigi uchdan biri bir marta bo'lsa ham kelganini xabar qiladi: taklif qilish yetib borish bilan bir xil emas.
Taxminan bir oydan keyin ko'rib chiqing: qaysi variantlardan foydalanildi, kim javob bermadi, buni qaysi to'siq tushuntirishi mumkin? Bitta narsani o'zgartiring va yana so'rang. Oilalarga javoblari tufayli nimani o'zgartirganingizni ayting; odamlar so'zlari ta'sir qilganini ko'rsa, ishtirokni davom ettiradi.
Haqiqiy uylarga mos uyda o'rganish
Yaxshi uy o'rganish g'oyalari qisqa, bepul va istalgan tilda mumkin: hikoya aytish, sanash, ovqat pishirish, qo'shiq aytish, bolaga bitta narsani o'rgatishni so'rash. Ular kattalardan maktab mavzusini bilishni yoki yaxshi o'qishni talab qilmasligi kerak va hech qachon oila uchun sinov bo'lmasligi kerak. Ikki-uch tanlov taklif qiling va bir hafta umuman hech narsa qilmaslik muvaffaqiyatsizlik emasligini aniq ayting.
Oilalar nima berishi haqida ham o'ylang. Bobo bog'dorchilik bilimi tabiatshunoslik bobini qo'llab-quvvatlashi mumkin; onaning bozordagi ishi matematikani; tojik, qoraqalpoq yoki rus tilidagi hikoyalar savodxonlik haftasini boyitadi. Taklif qiling, hech qachon kutmang va bola hamda oila ko'ra oladigan tarzda rahmat ayting, masalan sinf yangiliklaridagi bir qator yoki uyga xat.
Sinfdan misollar
Shanba kuni ochiq soat
Vaziyat. Malika Farg'onada 3-sinfda, 28 o'quvchiga dars beradi. Seshanba soat 18:00 dagi seminariga uch ota-ona keldi. U taslim bo'lish o'rniga uyga uchta savol yuboradi. Bir nechta oila shanba kuni ertalabni so'raydi. U soat 10:00 dan 11:00 gacha choy, bolalarning qarindoshlariga o'qib berishi va kela olmaydiganlar uchun telefon varianti bilan ochiq soat o'tkazadi. To'qqiz oila qatnashadi, keyingi ko'rib chiqishda yana uch oila qo'shilishni so'raydi.
Xulosa. So'rang, bir nechta variant taklif qiling, ko'rib chiqing; kam qatnashish hukm emas, ma'lumot edi.
Buvining hikoyasi
Vaziyat. Dilnoza Samarqandda 2-sinfda dars beradi. Har juma kuni bola istalgan tilda oila a'zosi aytgan 'uydan hikoya'ni olib kelishi va sinfda qayta aytishi mumkin. Azizning buvisi Navro'z haqida tojik tilida hikoya aytadi; Aziz uni o'zbekcha qayta aytadi va sinf sahnani chizadi. Buvi keyinroq yana bitta aytsam bo'ladimi, deb so'raydi. Hech qanday material kerak bo'lmadi, buvi maktabga kelishi ham shart bo'lmadi.
Xulosa. Uydagi ishtirok og'zaki, ona tilida bo'lishi va baribir to'liq hisoblanishi mumkin.
Kilolab palov
Vaziyat. Jasur Toshkentda 6-sinfda matematikadan dars beradi, nisbatlar bobi. U qisqa xatda oilalardan oilaviy retseptdagi miqdorlarni yoki ishidagi narxlarni ulashmoqchi bo'lganlar bor-yo'qligini so'raydi. Bozorda sabzi sotadigan ona unga kilogrammlik narxlarni beradi. Sinf uning raqamlaridan foydalanib retseptni 4 porsiyadan 12 porsiyagacha kattalashtiradi va Jasur sinf yangiliklariga 'bozorga va onaga rahmat' deb yozadi, bolalar esa bu raqamlar haqiqiy ish ekanini ko'rishadi.
Xulosa. Oilalarning ishi va bilimi taklif qilinsa va rahmat aytilsa, haqiqiy dars materialiga aylanadi.
Keng tarqalgan xatolar
- Oilaning g'amxo'rligini uning yig'ilishlarga qanchalik tez-tez kelishi bilan baholash.
- Qatnashishning bir nechta kichik usuli o'rniga bitta katta tadbirga tayanish.
- O'qish ko'nikmasi, maxsus material yoki pul talab qiladigan uy vazifalarini berish.
- Oilalarning g'oyalarini yig'ib, nima o'zgarganini hech qachon aytmaslik.
Bizning hamkorlik rejamiz
- Amaliyot to'plamidagi namunaviy rejani (3-sinf, Farg'ona, 28 o'quvchi) o'qing. So'ng bo'sh bir sahifalik shablonni oling.
- Yakka (15 daq.): o'z sinfingiz uchun reja yozing: chorak uchun bitta maqsad; oilalarga beradigan uchta savol; maktabda uchta va uyda uchta qatnashish usuli; har bir oila uchun kanal va til; javobni qanday olasiz; ko'rib chiqish sanasi.
- Juftlikda (15 daq.): rejalarni almashing va nazorat ro'yxati bilan ko'rib chiqing: u ikki tomonlamami? Har bir g'oya to'siqni olib tashlaydimi? O'qituvchi buni haqiqatan qila oladimi? Kimdir chetda qolmadimi? Sherigingiz rejasiga ikkita o'zgarish yozing.
- Guruhda (10 daq.): har kim sinab ko'radigan bitta g'oya va sanani o'qiydi. Direktoringizga taqdim etadigan bitta g'oyani tanlang.
Fasilitator ushbu topshiriq bo'ylab dars davomida olib boradi.
Muhokama uchun savollar
- Sherigingiz rejasidagi qaysi g'oyani olgan bo'lardingiz va nega?
- Sinfingizdagi qaysi oila rejangizdan chetda qolishi ehtimoli eng yuqori va nima qo'sha olasiz?
- Oilalarga birinchi beradigan savolingiz qaysi va qachon?
Fikr yuriting
- Sinfingizdagi qaysi oilalardan eng kam xabar olasiz va ularga nima xalaqit berishi mumkin?
- Maktabingiz oilalardan ko'proq so'raydigan, lekin ularga kamroq beradigan narsa nima?
- Shu yil oila sizga o'rgatgan bitta narsa nima?
Ertaga sinab ko'ring
- Shu oy har bir oilaga o'zi afzal ko'rgan tilda uch savolli xatni (qachon, qanday, nimani ulasha olasiz) yuboring.
- Keyingi hafta uy vazifasiga material va o'qishni talab qilmaydigan bitta uy g'oyasini qo'shing va u ixtiyoriy ekanini ayting.
- Bitta oila a'zosini qisqa narsa ulashishga taklif qiling va sinf ko'ra oladigan tarzda rahmat ayting.
Qo'shimcha o'qish va havolalar
Oilalardan nima mos kelishini so'rang, bir vaqtda bitta to'siqni olib tashlang va maktabda hamda uyda qatnashishning bir nechta kichik usulini taklif qiling.