Boshqa kursga o'tish ▾
Dars 4. Moslik va darslikni moslashtirish
Maqsad. Bob uchun moslik matritsasini tuzib bo'shliq va ortiqchalikni topish hamda standart va uning darajasini saqlab, darslik topshiriqlarini beshta harakat bilan moslashtirish.
Ko'p o'qituvchilar yaxshi tayyorlanadi, yaxshi o'tadi va baribir o'quvchilar testda ball yo'qotganini ko'radi. Sabab ko'pincha harakat emas, nomuvofiqlik: test darslarda hech qachon mashq qilinmagan ko'nikmani so'raydi yoki darslik oson narsaga yigirmata, qiyin narsaga bittasini ham bermaydi. Moslik tekshiruvi o'ttiz daqiqa oladi va o'quvchilar to'lashidan oldin shunday muammolarni topadi. Darslikni moslashtirish bog'liq ko'nikma: uni ehtiyotkorlik bilan o'zgartirish, shunda standart butun qoladi.
Asosiy g'oyalar
Moslik uchburchagi
- Uch narsa mos kelishi kerak: o'quvchilar nimani o'rganishi (natijalar), nimani mashq qilishi (topshiriqlar) va siz nimani tekshirishingiz (baholash).
- Ular mazmun VA daraja bo'yicha mos kelishi kerak. Mashqda eslash, testda tushuntirish bo'lsa, mavzu bir xil bo'lsa ham nomuvofiqlik.
- Biggs buni konstruktiv moslik deb ataydi: natijadan boshlang, so'ng o'quvchilar nima qilishi va buni qanday ko'rishingizni loyihalang.
Moslik matritsasi
- Jadval tuzing: qatorlarda natijalar; ustunlarda darslik topshiriqlari, o'z topshiriqlaringiz va test topshiriqlari. Har birining darajasini yozing (eslash, qo'llash, tushuntirish).
- Bo'sh kataklarni qidiring: hech qachon mashq qilinmagan natija, hech qachon sinalmagan natija yoki hech bir natijaga mos kelmaydigan test topshirig'i.
- Ortiqchalikni qidiring: oson natija uchun 20 topshiriq va eng qiyini uchun bitta. Vaqt darslik sahifalari soniga emas, natijaga ergashishi kerak.
Darslikni moslashtirishning beshta harakati
- Mos kelganini SAQLANG. Takror va zaif topshiriqlarni QISQARTIRING. Bog'liqliklarga mos TARTIBNI O'ZGARTIRING. Bir xil talab bilan mahalliy kontekstga ALMASHTIRING (bug'doy o'rniga paxta, chet el o'rniga Samarqand xaritasi). Standart talab qilgan, darslikda yo'q narsani QO'SHING.
- Yaxshi moslashtirishni natijani eslatuvchi bir gapda tushuntirish mumkin: 'X ni Y ga almashtirdim, chunki 2-natija ko'chirishni emas, tushuntirishni talab qiladi.'
- Hamkasb va kelasi yilgi o'zingiz nima qilganingizni ko'rishi uchun o'zgarishlarning qisqa ro'yxatini yuriting.
Qizil chiziqlar: standartni buzmang
- Qiyin yoki darslikda yo'q bo'lgani uchun natijani tashlamang. Darajani pasaytirmang (tushuntirish ko'chirishga aylanadi). Standart nomlagan mazmunni olib tashlamang.
- Har qanday o'zgarish uchun tezkor sinov: u o'quvchilarni hamon bir xil natijaga bir xil darajada olib boradimi va baholash unga mos qoladimi?
- Tasdiqlangan darsliklar va rasmiy testlar bo'yicha maktab qoidalariga amal qiling. Moslashtirishingiz rasmiy testga ta'sir qilsa, avval o'quv ishlari mudiri bilan gaplashing.
Nomuvofiqlik va moslik
Nomuvofiqlik
Mavzu bir xil, talab boshqa
- Natija: tushuntirish
- Mashq: ko'chirish va eslash
- Test: yozma tushuntirish
Moslik
Mavzu bir xil, talab bir xil
- Natija: tushuntirish
- Mashq: namuna bilan tushuntirish
- Test: yozma tushuntirish
Moslik buziladigan uch yo'l
Birinchi nuqson bo'shliq: sinaladi, lekin mashq qilinmaydigan yoki mashq qilinadi, lekin sinalmaydigan natija. Ikkinchisi daraja nomuvofiqligi: darslik eslashni mashq qildiradi ('Ipak yo'lida savdo qilingan tovarlarni sanang'), test esa tushuntirishni so'raydi ('savdo Samarqandni qanday o'zgartirganini tushuntiring'). Uchinchisi ortiqchalik: bitta oson natija uchun ko'p topshiriq, shuning uchun qiyinlari uchun vaqt kam qoladi.
To'rtinchi, tinchroq nuqson — hech bir natijaga mos kelmaydigan test topshirig'i, masalan standart tilga olmagan sanalar ro'yxati. Bunday topshiriqlar o'quvchilarga nima 'muhim'ligini jimgina o'rgatadi, bu esa noto'g'ri narsa bo'lishi mumkin. Topsangiz, yo natijalar ro'yxati to'liq emas, yo topshiriq olib tashlanishi kerak.
Xavfsiz moslashtirish qanday ko'rinadi
Xavfsiz moslashtirish natija va uning darajasini saqlaydi, yo'lni o'zgartiradi. Bug'doy haqidagi masalani tumaningizdagi paxta haqidagi masalaga almashtirish talabni saqlaydi va dolzarblikni qo'shadi. Darslar tartibini bog'liqlikka mos o'zgartirish mazmunni saqlaydi. Bo'shliqni yopish uchun topshiriq qo'shish standart talab qilganini qo'shadi. Takroriy mashqni qisqartirish natija talab qilmagan narsani olib tashlaydi.
Xavfsiz bo'lmagan moslashtirish talabni aytmasdan pasaytiradi: 'tushuntir'ni 'ko'chir'ga aylantirish, eng qiyin natijani o'tkazib yuborish yoki aslida kerak bo'lgan mashqni o'yin bilan almashtirish. Har qanday o'zgarishni ikki savol bilan sinang: u hamon xuddi shu natijaga xuddi shu darajada olib boradimi va baholash hamon mos keladimi? Javobni o'zgarish yoniga bir gapda yozing.
Sinfdan misollar
Matritsa bo'shliqni topadi
Vaziyat. Toshkentdagi Malika 8-sinf algebra bobi uchun matritsa tuzadi. 3-natija o'quvchilar son yechim bo'lishi yoki bo'lmasligini tushuntirishi kerakligini aytadi. Hech bir darslik topshirig'i buni mashq qildirmaydi, lekin test 8-topshirig'i buni so'raydi. U har bir yechilgan tenglamadan keyin 5 daqiqalik odat qo'shadi: o'rniga qo'yib, mos kelish-kelmasligini ayt.
Xulosa. Matritsadagi bo'sh katak topshiriq aynan qayerga qo'shilishini ko'rsatadi.
Bug'doy o'rniga paxta
Vaziyat. Samarqanddagi Dilnoza 6-sinf matematikasidagi matnli masalada boshqa mamlakat bug'doy hosildorligi ishlatilganini topadi. U buni tumanidagi gektariga paxta hosiliga o'zgartiradi, bir xil sonlar va bir xil ikki qadamni saqlaydi hamda savol hamon nisbatni talab qilishini tekshiradi. O'quvchilar bu joy qayerda deb so'rashni to'xtatib, matematikaga o'tadi.
Xulosa. Talabni saqlab kontekstni o'zgartirish eng xavfsiz moslashtirish.
Hech narsaga mos kelmagan test topshirig'i
Vaziyat. Farg'onadagi Aziz 6-sinf tarix testining 8-topshirig'i beshta sanani so'rashini, bob natijalari esa hech birini tilga olmasligini payqaydi. U o'quv ishlari mudiridan so'raydi; maktab testi kitobdan ko'chirilgan ekan. U topshiriqni saqlaydi, lekin 'qo'shimcha' qismga ko'chiradi, 3-natija uchun manbaga asoslangan savol qo'shadi va o'zgarishni o'quvchilarga oldindan xabar qiladi.
Xulosa. Natijasiz topshiriqlarni maktab roziligi bilan ochiq tuzatish kerak.
Keng tarqalgan xatolar
- Test va darslar mavzusi bir xil bo'lgani uchun moslik bor deb hisoblash.
- Eng uzoq vaqt olgani uchun avval eng qiyin topshiriqlarni qisqartirish.
- Darslik mashqini endi ko'nikma kerak bo'lmaydigan qiziqarli narsaga almashtirish.
- Test tartibi yoki mazmunini o'quv ishlari mudiri va o'quvchilarga aytmasdan o'zgartirish.
Nomuvofiqliklarni toping va moslashtiring
- To'plamdagi NAMUNA 6-sinf tarix bobi 'Buyuk Ipak yo'li'ni o'qing: 3 natija, 5 darslik topshirig'i va maktab testining 8 topshirig'i.
- Juftlikda (15 daq.): moslik matritsasini to'ldiring. Har bir natijani mashq qilingan/sinalgan va qaysi darajada ekanini belgilang. Kamida uchta nomuvofiqlikni sanang.
- Juftlikda (15 daq.): har bir darslik topshirig'i uchun SAQLASH, QISQARTIRISH, TARTIBNI O'ZGARTIRISH, ALMASHTIRISH yoki QO'SHISHni hal qiling. Natijani eslatuvchi bir gapli sabab yozing. Shu bob uchun qizil chiziqlarni yozing.
- Guruhda (5 daq.): boshqa juftlik bilan solishtiring. Qaysi moslashtirishdan eng ko'p cho'chiysiz? U xavfsizmi yoki qizil chiziqdan o'tadimi?
- Yakka (5 daq.): to'plamdagi sinfda bajariladigan topshiriqni yozing.
Fasilitator ushbu topshiriq bo'ylab dars davomida olib boradi.
Muhokama uchun savollar
- Qaysi nomuvofiqlik sizni eng ko'p hayratga soldi va o'quvchilar uni test kuni qanday his qilgan bo'lar edi?
- Qaysi darslik topshirig'ini olib tashladingiz va hamkasb nega deb so'rasa, nima deysiz?
- O'z baholashlaringizdan qaysi birini avval matritsa bilan tekshirasiz?
Fikr yuriting
- Yaxshi o'tib ham o'quvchilar testdan o'ta olmaganini ko'rganmisiz? Test o'sha narsani o'lchaganmidi?
- Qaysi darslik mashqini doim o'tkazib yuborasiz va bu xavfsizmi?
- Shu oy chet el misolini almashtirish uchun qaysi mahalliy kontekstdan foydalana olasiz?
Ertaga sinab ko'ring
- Bitta bob uchun matritsa tuzing: qatorlarda natijalar, ustunlarda topshiriq va test topshiriqlaringiz, har birining darajasi bilan.
- Bitta bo'sh katak yoki nomuvofiqlikni toping va uni tuzatadigan bitta topshiriq rejalang.
- Bitta chet el misolini bir xil talab darajasidagi mahalliy misolga almashtiring va u xizmat qiladigan natijani yozing.
Qo'shimcha o'qish va havolalar
Har bir natijaga bir xil darajadagi topshiriq va tekshiruv kerak; darslikni erkin moslashtiring, lekin standartni hech qachon pasaytirmang.