Dastur / 11.2 Yangi o'qituvchilarga mentorlik

Boshqa kursga o'tish ▾

5.1 O'quvchilar qanday o'rganishini tushunish 5.2 Dars rejalashtirish asoslari 5.3 Sinfni boshqarish 5.4 O'quvchilarni jalb qilish 5.5 Baholash asoslari 5.6 Farqlangan ta'lim 5.7 O'quvchilar va ota-onalar bilan muloqot 5.8 Raqamli ta'lim asoslari 5.9 O'qituvchilar uchun AI savodxonligi 5.10 Refleksiv o'qitish amaliyoti 6.1 Ko'p tilli sinflar: o'zbek, rus va ingliz tillarida o'qitish 6.2 Katta sinflarda samarali o'qitish 6.3 Boshlang'ich savodxonlik va sonshunoslik asoslari 6.4 Sinf texnologiyalari asoslari 6.5 Ko'p madaniyatli jamoada ota-onalar bilan ishlash 6.6 Yangi o'qituvchilar uchun farovonlik va stressni boshqarish 8.1 Ilg'or baholash va fikr-mulohaza 8.2 O'quv tahlili 8.3 Tadqiqotga asoslangan ta'lim 8.4 Loyihaga asoslangan ta'lim 8.5 Tanqidiy fikrlash 8.6 Farqlash va inklyuziya 8.7 AI yordamida o'qitish 8.8 O'quv dasturini loyihalash 8.9 O'quvchilar motivatsiyasi 8.10 Amaliy tadqiqot 9.1 Tadqiqot orqali STEM o'qitish 9.2 San'at va ijodkorlikni integratsiya qilish 9.3 Ekologik va barqarorlik ta'limi 9.4 Aralash va "teskari sinf" dizayni 9.5 Ko'p tilli o'quvchilarni qo'llab-quvvatlash 9.6 O'yinlashtirish va o'yinga asoslangan ta'lim 11.1 O'quv jarayoni bo'yicha kouching 11.2 Yangi o'qituvchilarga mentorlik 11.3 Ilg'or pedagogik dizayn 11.4 Dalillarga asoslangan o'qitish 11.5 Sinf tadqiqoti 11.6 Yaxshilash uchun o'quv tahlili 11.7 Ta'limda AI innovatsiyasi 11.8 Kasbiy ta'limni loyihalash 11.9 Hamkasblar kuzatuvi 11.10 Sinfdagi innovatsiyaga rahbarlik qilish 12.1 O'quv aylanalari orqali hamkasblarga kouching 12.2 Ma'lumotlarga asoslangan maktabni rivojlantirish 12.3 Milliy/xalqaro andozalar uchun baholashni loyihalash 12.4 Kasbiy ta'lim hamjamiyatiga rahbarlik qilish 12.5 Keng ko'lamli shaxsiylashtirilgan ta'lim uchun AI vositalari 12.6 Maxsus ta'lim ehtiyojlari va inklyuziv pedagogika 14.1 Ta'limda yetakchilik 14.2 O'quv jarayonida yetakchilik 14.3 O'qituvchilarni rivojlantirish tizimlari 14.4 Maktabni rivojlantirish 14.5 Ta'lim innovatsiyasiga rahbarlik qilish 14.6 AI dan strategik foydalanish 14.7 Ta'lim tadqiqoti va siyosati 14.8 Kouching va mentorlik tizimlari 14.9 Kasbiy ta'lim hamjamiyatlari 14.10 Ta'limda o'zgarishlarni boshqarish 15.1 Ta'lim siyosati va tizimli fikrlash 15.2 O'qituvchilarni tayyorlash o'quv dasturini yaratish 15.3 Grant yozish va maktab innovatsiyasini resurslar bilan ta'minlash 15.4 Xalqaro andozalar: AITSL, NIE va PISA tizimlari 15.5 Maktablarda AI boshqaruvi va etikasi 15.6 Innovatsiyani maktablar tarmog'i bo'ylab kengaytirish Dastur (64) →

Dars 1. Yangi o'qituvchiga nima kerak: omon qolishdan o'sishgacha

Maqsad. Birinchi yil o'qituvchisining odatiy ehtiyojlarini tasvirlash, omon qolish va o'sish ehtiyojlarini farqlash hamda bir-ikkita kelishilgan ustuvor vazifa bilan yakunlanadigan birinchi tinglash suhbatini o'tkazish.

Nega bu muhim

Yangi o'qituvchi o'ziga eng kerakli narsani kamdan-kam so'raydi. U nusxa ko'chirgich qayerdaligini yoki 7-sinf doim shunday ekanligini so'raydi va ostidagi qo'rquvni yashiradi. Omon qolishdan o'sishgacha bo'lgan odatiy yo'lni tushunadigan mentor haqiqiy savolni eshitib, unga javob bera oladi. Bu dars asosiy g'oyalardan chuqurroq: birinchi yil o'qituvchilari odatda nimada qiynaladi, ehtiyojlar chorak davomida qanday o'zgaradi va avval ustida ishlashga arziydigan bitta narsani qanday tanlash.

Asosiy g'oyalar

Omon qolishdan o'sishgacha

Dastlabki haftalarda yangi o'qituvchi ko'pincha omon qolish rejimida bo'ladi: tartibni saqlash, xona va jurnallarni topish, 45 daqiqani o'tkazish va tekshirishni tugatish.
O'sish keyin keladi: o'rganish uchun rejalash, tushunishni tekshirish, turli o'quvchilarga moslashish. Bu zina emas; bitta og'ir hafta o'qituvchini yana omon qolishga qaytarishi mumkin.
Yaxshi mentor yangi o'qituvchi bugun turgan joydan boshlaydi, mentorning o'n yildan keyingi joyidan emas.

Uch xil ehtiyoj

Amaliy: dars jadvali, jurnallar, hujjatlar, qoidalar, kimdan so'rash, nusxa ko'chirgich qayerda. Ularni tez hal qilish mumkin va ular stressni ancha kamaytiradi.
O'qitish bo'yicha: dars rejalash, aniq tushuntirish, vaqt va xulq-atvorni boshqarish, tekshirish, davlat darsligi bilan ishlash (5.2, 5.3, 5.5 kurslari).
Shaxsiy: ishonch, o'qituvchilar xonasiga mansublik, ish yuki, ota-onalar yoki direktor tomonidan baholanishdan qo'rquv. Ularni payqamay qolish oson va ko'pincha o'qituvchi qoladimi yo'qmi shunga bog'liq.

Maslahatdan oldin tinglang

'Bu haftaning eng qiyin qismi nima bo'ldi?' va 'Nima kutganingizdan yaxshiroq chiqdi?' kabi savollar bilan boshlang. Keyin jim turib, javobni kuting.
Eshitganingizni o'z so'zlaringiz bilan qaytaring ('Demak, 7-sinf asosiy muammo, tekshirish esa ikkinchi o'rinda'). Bu tinglaganingizni ko'rsatadi va to'g'ri tushunganingizni tekshiradi.
Hammasini birdan tuzatishga intilmang. So'rang: 'Kelasi haftagacha faqat bitta narsani o'zgartira olsak, nima eng ko'p yordam beradi?'

Mentorning roli va uning chegaralari

Mentor — qo'llab-quvvatlaydigan, ko'rsatadigan va savol beradigan ishonchli hamkasb. Mentor direktor ham, inspektor ham, yangi o'qituvchining ishini o'rniga bajaradigan qutqaruvchi ham emas.
Uch pozitsiya: aytish (ma'lumot va qoidalar), ko'rsatish (namuna), so'rash (yangi o'qituvchini fikrlashga undaydigan savollar). O'qituvchi mustahkamlana borgan sari so'rashni ko'proq ishlating.
Maxfiylik: yangi o'qituvchi sizga aytganlari ikkovingiz o'rtasida qoladi, bitta istisno bilan: o'quvchilar yoki o'qituvchining xavfsizligi. Buni boshidanoq ayting.

Uch xil ehtiyoj

Amaliy

Tez hal bo'ladi

Xonalar, jurnallar, hujjatlar
Dars jadvali va qoidalar
Kimdan so'rash

O'qitish

Mashq bilan o'sadi

45 daqiqalik darsni rejalash
Xulq-atvor va tartiblar
Tekshirish va fikr-mulohaza

Shaxsiy

Payqash qiyin

Ishonch
Mansublik
Ish yuki va dam olish

Yaxshi birinchi suhbat uchalasiga ham tegadi, so'ng bir-ikkita ustuvorlikni tanlaydi.

Ehtiyojlar chorak davomida nega o'zgaradi

Dastlabki haftalarda deyarli hamma narsa yangi: o'quvchilar ismlari, dars jadvali, o'qituvchilar xonasi qoidalari. O'qituvchi e'tiborining ko'p qismini darsni davom ettirishga sarflaydi, shuning uchun savol berish yoki tabaqalashtirish haqidagi maslahat hali ta'sir qilmaydi. Bu qobiliyatsizlik emas; e'tibor cheklangan resurs, omon qolish vazifalari uni to'liq oladi.

Tartiblar o'rnashgach, odatda bir necha haftadan keyin, e'tibor bo'shaydi va xuddi shu o'qituvchi chuqurroq savollarga tayyor bo'ladi: o'quvchilar o'rganyaptimi? Buni qanday bilaman? O'sish mavzularini juda erta taklif qilgan mentorga quloq solinmaydi, omon qolish mavzularida juda uzoq qolgan mentor esa o'qituvchini ushlab turadi. Har hafta kuchining ko'p qismini nima olayotganini so'rang va javob e'tiboringizni belgilasin.

Savol ortidagi ehtiyojni eshitish

Yangi o'qituvchilar ko'pincha kattaroq savolni olib yuradigan kichik amaliy savol beradi. 'O'quvchini sinfdan chiqarsam bo'ladimi?' ba'zan 'Sinfni nazorat qilayotganimni his qilmayapman' degani. 'Hammasini tekshirasizmi?' esa 'Daftarlarga cho'kib ketyapman' degani bo'lishi mumkin. Faqat sirtqi savolga javob bersangiz, haqiqiy ehtiyoj yashirin qoladi.

Oddiy odat: qisqa javob bering, so'ng 'Nima sizni shu haqda o'ylashga undadi?' yoki 'Oxirgi marta shunday bo'lganini ayting' deb so'rang. Faktlarni ham, his-tuyg'ularni ham tinglang: charchoq, uyat, direktor yoki ota-onadan qo'rquv. Eshitganingizni bo'rttirmay ayting: 'Bu sinf sizdan ko'p kuch olayotganga o'xshaydi.' So'ng avval ustida ishlaydigan bitta narsani kelishing.

Sinfdan misollar

Nusxa ko'chirgich haqidagi savol

Vaziyat. Samarqanddagi yangi 5-sinf matematika o'qituvchisi Dilnoza bir haftada uch marta mentoridan topshiriq varaqalarini qayerda ko'chirishni so'raydi. Uchinchi marta mentor so'raydi: 'Nimani tayyorlamoqchisiz?' Dilnoza har dars uchun yangi varaqa tuzishini va soat 1 gacha uxlamasligini aytadi. Ular shu hafta darslikdan ikkita varaqani qayta ishlatishga va payshanba kuni yana uchrashishga kelishadi.

Xulosa. Takrorlanadigan kichik savol ko'pincha kattaroq ehtiyojni yashiradi; uning ortida nima borligini so'rang va bitta narsani o'zgartirishni tanlang.

Omon qolish, keyin o'sish

Vaziyat. Farg'onada Jasur dastlabki to'rt haftani faqat 7-sinfni jim tutishga sarflaydi. Beshinchi haftada doskadagi boshlang'ich topshiriqdan keyin sinf tinchiydi. Mentori endi u 'Tushunganini qanday bilaman?' deb so'rayotganini payqaydi. U xulq-atvordan chiqish chiptalariga o'tadi va keyingi uch darsning o'n daqiqasida ikki savolli chiptalardan foydalanadi.

Xulosa. Omon qolish ehtiyojlari yengillashganda savollar o'zgaradi; o'z rejangizga emas, o'qituvchining tayyorligiga ergashing.

Ko'rinmas shaxsiy ehtiyoj

Vaziyat. Buxorodagi 3-sinf sinf rahbari Malika hammasi joyida deydi. Oktyabrning birinchi haftasida u har kuni yolg'iz ovqatlanadi va o'qituvchilar xonasiga bormaydi. Mentori buni aytmaydi, lekin u bilan shu hafta ikki marta choy ichadi va uni 3- va 4-sinfda dars beradigan ikki hamkasb bilan tanishtiradi. Uchinchi haftada Malika ular bilan o'tiradi.

Xulosa. Mansublik haqiqiy ehtiyoj; amaliy, sokin harakatlar o'qituvchini ovoz chiqarib aytishga majburlamay uni qondira oladi.

Keng tarqalgan xatolar

Yangi o'qituvchi nimadan xavotirda ekanini eshitmasdan uzun maslahatlar ro'yxatini berish.
Omon qolish muammolarini o'qituvchida iste'dod yo'qligi dalili deb hisoblash.
Haftalab amaliy mavzularda qolib, hech qachon o'rganish va o'sishga o'tmaslik.
Shaxsiy ehtiyojlarni, masalan mansublik va ish yukini, 'kasbiy emas' deb e'tiborsiz qoldirish.

Amaliy topshiriq · ~65 daq.

Tinglang, saralang va ustuvorlarni tanlang

Uchlikda (5 daq.): har kim o'zining birinchi yilida eng qiyin bo'lgan bir narsani xotiradan aytadi. Hech narsani hal qilmang, faqat tinglang. Eshitilgan ehtiyojlarni uch ustunli varaqqa yozing: amaliy, o'qitish, shaxsiy.
Uchlikda (15 daq.): Amaliyot to'plamini oching va yangi o'qituvchilarning uchta NAMUNA profilini o'qing. Har biri uchun sanalgan ehtiyojlarni amaliy, o'qitish va shaxsiyga ajrating, qaysilari omon qolish va qaysilari o'sish ehtiyoji ekanini belgilang va birinchi oy uchun bir-ikkita ustuvor vazifani tanlang.
Butun guruh (10 daq.): ustuvorliklarni solishtiring. Uchliklar qayerda kelisha olmadi? Qaysi ehtiyojni e'tiborsiz qoldirsa o'qituvchi ketib qolishi yoki ishonchini yo'qotishi mumkinligini muhokama qiling.
Uchlikda (20 daq., har biri 6 daqiqalik uch raund va 2 daqiqalik fikr): to'plamdagi savollar kartasi bilan birinchi tinglash suhbatini rolli o'ynang. Biri mentor, biri yangi o'qituvchi (profil yoki o'z xotirangizdan foydalaning), biri kuzatuvchi. Mentor 4-daqiqagacha maslahat bera olmaydi. Kuzatuvchi berilgan savollarni sanaydi va mentor nimani qaytarganini yozadi. Rollarni almashtiring.
Ikkinchi qisqa mashq, juftlikda (10 daq.): mentorlik boshida aytadigan maxfiylik jumlangizni, bitta istisno bilan birga, yozing. Hamkasbingizga o'qib bering va u rasmiy emas, tabiiy va mehribon eshitilguncha yaxshilang.
Yakka (5 daq.): to'plamdagi maktabdagi topshiriqni yozing va gaplashadigan yangi o'qituvchingizni (yoki yaqinda kelgan hamkasbingizni) belgilang, ismni yozuvlaringizga yozmang.

Fasilitator ushbu topshiriq bo'ylab dars davomida olib boradi.

Muhokama uchun savollar

Profillardagi qaysi ehtiyojni yangi mentor eng oson e'tiborsiz qoldiradi va nega?
4-daqiqagacha maslahat bermaslik nimasi qiyin edi?
Yangi o'qituvchi 'Aytganlarimni direktorga aytasizmi?' deb so'rasa, nima deysiz?

Fikr yuriting

Birinchi yilingizda kim sizga eng ko'p yordam berdi va aynan nima qildi?
Siz ko'proq aytasizmi, ko'rsatasizmi yoki so'raysizmi? Qaysi birini eng kam ishlatasiz?
Maktabingizdagi yangi kelganning qaysi shaxsiy ehtiyojini payqamay qolish eng oson?

Ertaga sinab ko'ring

Yangi hamkasb bilan keyingi suhbatda 'Bu haftaning eng qiyin qismi nima bo'ldi?' deb so'rang va o'n soniya jim turing.
Eshitgan ehtiyojlarni kartaga uch ustunda (amaliy, o'qitish, shaxsiy) yozing va hozir eng muhimini aylantiring.
Hamkasbdan so'rang: 'Kelasi haftagacha bitta narsani o'zgartirsak, nima eng ko'p yordam beradi?' va shuni kelishing.

Qo'shimcha o'qish va havolalar

The Impact of Induction and Mentoring Programs for Beginning Teachers: A Critical Review of the ResearchReview of Educational Research, Ingersoll and Strong (2011), via University of Pennsylvania · tashqi havola15 ta empirik tadqiqotning sharhi: induksiya va mentorlik; qanday yordam yangilarning qolishi va o'sishiga ko'maklashishini ko'rish uchun annotatsiya va kirishni o'qing.Learning to Teach: A Literature Review of Induction Theory and PracticeNew Zealand Council for Educational Research for the Teachers Council (2007) · tashqi havolaYangi o'qituvchilar qanday induksiya qilinishi haqida kengroq adabiyotlar sharhi, shu jumladan mentorlar nimani bilishi kerakligi; mentorlik boblari uchun foydali.Four things we've learned about supporting early career teachersEducation Endowment Foundation · tashqi havolaErta karyera o'qituvchilari uchun mentorlik, ishonch va ish yuki bo'yicha inglizcha baholash nimani topgani haqida qisqa blog (bir necha daqiqada o'qiladi).

Asosiy xulosa

Yangi o'qituvchi turgan joydan boshlang: tinglang, ehtiyojni nomlang va bir-ikkita ustuvor vazifani kelishing.

← Kursga qaytish Keyingi dars →