Dars 2. Savol berish va ishtirok

Maqsad. Zaif savollarni fikrlashni boshlaydigan savollarga aylantirish va har birini kutish vaqti hamda har bir o'quvchi javob beradigan tartib bilan juftlash.

Nega bu muhim

Savol o'qituvchining eng arzon vositasi va eng ko'p isrof qilinadigani. Uni tez bering, birinchi qo'lni oling, shunda o'ttiz besh o'quvchi o'ylash ixtiyoriy ekanini bilib oladi. Uni pauza va hamma javob bera oladigan usul bilan bering, xuddi shu savol butun xonani uyg'otadi. Bu sessiya savol berish usulidagi kichik o'zgarishlar haqida: pauza, savollar tartibi, noto'g'ri javob bilan nima qilish va faqat qog'oz talab qiladigan tartib.

Asosiy g'oyalar

Nega bir necha qo'l ko'pchilikni yashiradi

Birinchi qo'l javob bersa, qolganlar o'ylash ixtiyoriy ekanini bilib oladi. O'qituvchi ham faqat eng tezkor o'quvchilar nimani bilishini biladi.
36 o'quvchili sinfda va 45 daqiqalik darsda birma-bir javoblar har bir o'quvchiga bir necha soniya gapirish imkonini beradi.
Maqsad — faqat bir nechtasi ovoz chiqarib gapirsa ham, har bir o'quvchi tez-tez o'ylab javob berishi.

Yaxshiroq savollar

Yopiq savollarning bitta qisqa javobi bor va qizdirish va eslashga mos. Ochiq savollar sabab, solishtirish yoki tanlovni so'raydi va fikrlashni ko'rinadigan qiladi.
Darsdan oldin ikki-uchta asosiy savolni rejalang va rejangizga yozing. Yaxshi savollar kamdan-kam joyida o'ylab topiladi.
Savolni aniq qiling: nimaga qarash, qancha yozish, kim bilan gaplashish. 'Muallif nimani nazarda tutgan?' 'Qaysi so'z uning qo'rqqanini ko'rsatadi?'ga aylanadi.

Kutish vaqti

Savoldan keyin o'qituvchilar ko'pincha taxminan bir soniya kutadi. Mary Budd Rowe tadqiqotlari uch soniya yoki undan ko'p kutish uzunroq, asosliroq javoblar va ko'proq o'quvchi ishtirokiga olib kelishini ko'rsatdi.
Ichingizda jimgina 'bir, ikki, uch' deb sanang. 'Avval o'ylang, hozircha hech kimni tanlamayman' deng; shunda sukunat noqulay emas, rejalashtirilgan tuyuladi.
Javobdan keyin yana kuting. Ikkinchi pauza ko'pincha o'sha o'quvchidan to'liqroq javob yoki yangi ovoz keltiradi.

Hamma javob beradigan tartiblar

'Uch, ikki, bir' deganda ko'tariladigan qog'oz varaqlar yoki mini-doskalar; A, B, C, D kartochkalari; yoki javob variantlari uchun 1 dan 4 gacha barmoqlar. Hammasi uchun faqat qog'oz va ruchka kerak.
Think-pair-share: 20 soniya yakka, 30 soniya sherik bilan, so'ng bir necha juftlik ulashadi. Sinf oldida gapirishdan oldin hamma kimdir bilan gaplashgan bo'ladi.
Qo'l ko'tarmagan kimnidir chaqirsangiz, avval o'ylash vaqti bering va allaqachon javob yozgan o'quvchini tanlang. Iliq ohangda bo'ling va 'o'tkazib yuboring, sherigimdan so'rang'ni qabul qiling.

Savol turlari bir qarashda

Turi	Misol	Eng yaxshi qo'llanishi
Eslash	6 x 7 nechaga teng?	Tez qizdirish; barcha o'quvchilar javobidan foydalaning
Tushuntirish	Muz qora toshda nega tezroq eriydi?	Tushunishni tekshirish; avval juftlikda
Solishtirish	Sirdaryo va Amudaryo qanday o'xshash va farqli?	Chuqurroq fikrlash; ikki ustunli jadvaldan foydalaning
Tanlash va asoslash	48 + 29 uchun qaysi usul tezroq va nega?	Fikrlashni ko'rinadigan qiling; bir nechta javobni qabul qiling
Bashorat qilish	Bir oy yomg'ir yog'masa, hovuzga nima bo'ladi?	Dars yoki tajribadan oldin qiziqish uyg'otish

Hamma uchun savol tartibi

1So'rangBitta aniq savol

2Kuting3-5 soniya, jim

3O'ylang yoki juftlashingYakka, so'ng sherik

4Hamma javob beradiVaraq, karta yoki doska

5Ovozlarni tanlangBir nechtasini ismsiz o'qing

Beshta qadam, jami taxminan bir-ikki daqiqa.

Noto'g'ri javob bilan nima qilish kerak

Noto'g'ri javobga munosabatingiz butun sinfga urinib ko'rish xavfsizmi yoki yo'qligini o'rgatadi. 'Yo'q' deb o'tib ketsangiz, o'quvchilar jim turishni o'rganadi. Javobning mantiqli qismini topib, nomlab, so'ng davom ettiruvchi savol bersangiz, ular urinish foydali ekanini o'rganadi.

Uch usulni sinang. To'g'ri qismini ayting ('Daryo uzun ekani to'g'ri'). O'quvchi yoki sherigidan javobni nima o'zgartirishini so'rang ('Quyilish joyida nima bo'ladi?'). Yoki noto'g'ri javobni doskaga 'keng tarqalgan fikr' sifatida yozib, sinfdan sinab ko'rishni so'rang. Shunda noto'g'ri javob bir bolaning xatosi emas, hamma uchun axborotga aylanadi.

Savollarni zinapoya kabi tuzing

Yaxshi ketma-ketlik deyarli hamma javob bera oladigan oson savoldan boshlanadi, so'ng tushuntirish, so'ng solishtirish yoki tanlovni so'raydi. Erta muvaffaqiyat o'quvchilarni gapirtiradi; keyingi savol o'ylashga majbur qiladi.

Suv aylanishi darsida avval 'Ko'lmak qayerga ketdi?', so'ng 'Suv ketishi uchun nima bo'lishi kerak edi?', so'ng 'Nega ariq yonidagi havo hovlidagidan namroq?' deb so'rashingiz mumkin. Shu uch savolni rejangizga yozing. Birinchisiga sukunat bilan javob berilsa, yuqoriga ko'tarilishdan oldin bir qadam orqaga qaytishni bilasiz.

Sinfdan misollar

6-sinfdagi varaqchalar

Vaziyat. Jasur Farg'onada 6-sinfda ona tilidan dars beradi. U gapdagi qaysi so'zlar sifat ekanini so'raydi. Qo'l ko'targanni chaqirish o'rniga 30 soniya berib, 'Ikkita so'zingizni varaqchaga yozing', deydi. So'ng o'quvchilar 'uch, ikki, bir' deganda varaqchalarni ko'taradi. O'n soniyada taxminan uchdan biri ot yozganini ko'radi. Davom etishdan oldin yana bitta misol bilan qayta tushuntiradi.

Xulosa. Barcha o'quvchilar javobi butun sinfning tushunishini soniyalarda ko'rsatadi, faqat tezkor o'quvchilarniki emas.

8-sinf kimyosida kutish

Vaziyat. Malika Toshkentdagi 8-sinfdan temir dengiz yaqinida nega tezroq zanglashini so'raydi. Hech kim gapirmaydi. U sukunatni o'zi to'ldirishni xohlaydi, lekin ichida beshgacha sanaydi. O'quvchi Sardor: 'Havodagi tuz sababmi?' deydi. Boshqasi yomg'ir yomonlashtirishini qo'shadi. Yana ikki o'quvchi qo'shiladi. Malika: 'Yaxshi, endi buni sherik bilan tekshiring', deydi va xona gaplasha boshlaydi.

Xulosa. Bir necha soniya sukunat sekinroq o'ylovchilarga fikrini tayyorlashga imkon beradi; undan keyingi javoblar to'liqroq.

4-sinfda noto'g'ri javob

Vaziyat. Dilnoza Samarqanddagi 4-sinfdan oltiburchakning nechta tomoni borligini so'raydi. Aziz: 'Beshta', deydi. U 'yo'q' demaydi. 'Keling, birga sanaymiz', deydi, shaklni chizib, sinf bilan sanaydi. Aziz oltitani sanab, tabassum qiladi. Keyinroq u yana ko'ngilli bo'ladi, chunki uni ahmoq his qildirishmadi.

Xulosa. Noto'g'ri javobga qadam sifatida qarash o'quvchining urinishga tayyorligini saqlaydi.

Keng tarqalgan xatolar

'Hammangiz tushundingizmi?' deb so'rab, bosh irg'ashni isbot deb hisoblash.
Har safar birinchi qo'lni chaqirish, shu sababli o'sha bir necha o'quvchi butun fikrlashni qiladi.
Bir soniyadan keyin sukunatni o'zingiz to'ldirib, javobni aytib yuborish.
Kutilmagan chaqirishni o'ylash vaqti bilan xavfsiz tartib sifatida emas, jazo yoki ajablantirish sifatida ishlatish.

Amaliy topshiriq · ~40 daq.

Savolni yaxshilang

To'rt kishilik guruhlarda Amaliyot to'plamidagi 8 ta savol kartasini oling. Har bir kartada o'qituvchi haqiqatan ham berishi mumkin bo'lgan zaif savol bor.
Har bir karta uchun nima zaifligini bir ibora bilan hal qiling: yopiq, juda katta, noaniq, taxmin qilsa bo'ladigan, xijolat qiladigan yoki maqsadga bog'lanmagan. Orqasiga yozing.
Savollardan beshtasini fikrlashni boshlaydigan qilib qayta yozing. Har biriga kutish vaqtini (soniyalarda) va qo'llaydigan javob tartibini (varaq, karta, juftlik) qo'shing.
Boshqa guruh bilan almashing. Ularning qayta yozuvini o'qing va har birini belgi (fikrlashni boshlaydi) yoki savol belgisi (hali noaniq) bilan belgilang. Har bir savol belgisini ikki daqiqa muhokama qilib, tuzating.

Fasilitator ushbu topshiriq bo'ylab dars davomida olib boradi.

Muhokama uchun savollar

Qaysi qayta yozuv fikrlashni eng ko'p o'zgartirdi? Unda nimani o'zgartirdingiz?
O'z sinfingizda ertaga hech qanday yangi material bo'lmasdan qaysi tartibni qo'llay olasiz?
Noto'g'ri javobni o'quvchi ishtirok etishda davom etadigan qilib qanday qabul qilasiz?

Fikr yuriting

Savoldan keyin odatda qancha kutasiz? Hamkasbdan darslaringizning birida buni sanashni so'rang.
Sinfingizda kim eng ko'p javob beradi va kim bu hafta ovoz chiqarib gapirmagan?
Javob noto'g'ri bo'lganda nima deysiz? O'quvchi keyingi safar yana urinib ko'rishni xohlaydimi?

Ertaga sinab ko'ring

Bir darsda uchta rejalashtirilgan savol bering, kimnidir tanlashdan oldin ichingizda uchgacha sanang va yangi ovozlar paydo bo'lganini yozib qo'ying.
Tushunishni tekshirishning bittasi uchun qog'oz varaqchalar yoki A, B, C, D kartalaridan foydalaning va nechta o'quvchi to'g'ri javob berganini yozing.
Keyingi noto'g'ri javob kelganda, to'g'rilashdan oldin mantiqli qismini nomlang va bitta davom ettiruvchi savol bering.

Qo'shimcha o'qish va havolalar

Wait Time: Slowing Down May Be a Way of Speeding UpMary Budd Rowe, American Educator (AFT), 1987 · tashqi havolaKutish vaqti haqidagi klassik qisqa maqola: o'qituvchilar savoldan keyin uch soniya yoki undan ko'p pauza qilganda nima bo'ladi.The Longer You Wait, The Better The Reward...TeacherToolkit · tashqi havolaRowe kutish vaqti tadqiqotining tezkor zamonaviy xulosasi va o'zingizni sekinlashtirish uchun 'Yana nima?' kabi oddiy iboralar.Applying Rosenshine to the secondary classroomChartered College of Teaching · tashqi havolaRosenshine tamoyillarining, jumladan savol berish va tushunishni tekshirishning, fanlar bo'yicha amaliy misollari.

Asosiy xulosa

Fikrlashni talab qiladigan savol bering, kamida uch soniya kuting va ovozni tanlashdan oldin hammaga javob berishga imkon bering.

← Oldingi dars Keyingi dars →