Boshqa kursga o'tish ▾
Dars 3. O'rganishni yaxshilaydigan fikr-mulohaza
Maqsad. Nima yaxshi chiqqanini, nimani yaxshilash va keyin nima qilish kerakligini aytadigan fikr-mulohaza berish hamda o'quvchilar unga amal qilishi uchun dars ichida vaqt rejalash.
Ko'p o'qituvchilar kechqurunlarini ishning boshqa har qanday qismidan ko'ra ko'proq tekshirishga sarflaydi, shuning uchun u qanday natija berishini so'rash o'rinli. Fikr-mulohaza juda yordam berishi mumkin, ammo noaniq yoki shaxsga qaratilgan bo'lsa, e'tiborsiz qolishi yoki o'quvchini ruhdan tushirishi ham mumkin. Bu darsning maqsadi cheklangan daqiqalaringizni o'quvchilarning keyingi harakatini o'zgartiradigan joyga sarflash va o'zgartirmaydigan joyga sarflamaslikdir.
Asosiy g'oyalar
Fikr-mulohaza keyingi ish uchun
- Fikr-mulohaza sinovi oddiy: o'quvchi keyin biror narsani yaxshiroq qildimi? Hech narsani o'zgartirmagan izoh fikr-mulohaza bo'lmagan.
- Black va Wiliam ko'p sinflarda e'tibor baho va ballarga qaratilib, foydali maslahat kam e'tibor olishidan ogohlantiradi.
- O'quvchilar ko'pincha raqamni o'qib, qo'shnisi bilan solishtiradi va to'xtaydi. Ballsiz izoh yoki keyinroq berilgan ball o'qilishi ehtimoli yuqoriroq.
Yaxshi fikr-mulohaza nimani o'z ichiga oladi
- Nima yaxshi chiqqanini aniq so'zlar bilan ayting: 'Siz teng bo'laklardan iborat chiziqli model chizdingiz.' Aniq maqtov nimani takrorlashni aytadi.
- Yaxshilash uchun o'nta emas, bitta narsani ayting. Natija uchun eng muhimini tanlang.
- O'quvchi hozir qila oladigan keyingi qadamni bering: '3-qatordagi birliklarni tekshiring va 5-savolni qayta bajaring.' Shaxsga emas, ishga izoh bering.
Siz uddalay oladigan fikr-mulohaza
- 35 o'quvchiga har kuni uzun izoh yoza olmaysiz. Tanlang: mustaqil ish vaqtida 5-6 o'quvchiga og'zaki fikr-mulohaza yoki haftada bitta topshiriqqa yozma fikr-mulohaza.
- Butun sinfga fikr-mulohazadan foydalaning: 5 daqiqada taxminan o'nta daftarni ko'zdan kechiring, eng ko'p uchraydigan uchta xato va bitta kuchli tomonni yozing va keyingi darsda hammaga o'rgating.
- O'quvchilar o'rgangan belgilardan foydalaning (masalan, imlo uchun S, noaniq uchun ?), shunda har bir izoh soniyalarda yoziladi.
Fikr-mulohazaga amal qilish vaqti
- Agar o'quvchilar unga amal qilmasa, fikr-mulohaza behuda ketadi. Keyingi dars boshida o'quvchilar bitta topshiriqni qayta bajarishi yoki yaxshilashi uchun 5-10 daqiqa ajrating.
- Tengdoshlar fikr-mulohazasi o'quvchilarga qisqa nazorat ro'yxati va gap boshlamalarini berganingizda ishlaydi: 'Yaxshi chiqqan narsa ... Menda bitta savol bor: ...'.
- O'quvchilarga topshirishdan oldin ishini mezonlar jadvaliga qarab tekshirishni o'rgating.
Fikr-mulohaza doirasi
Fikr-mulohaza nima haqida
Fikr-mulohaza topshiriq haqida ('3-qator noto'g'ri'), o'quvchi ishlagan usul haqida ('javobni tekshirish uchun avval taxmin qilib ko'ring'), o'quvchi o'z o'rganishini qanday boshqarishi haqida ('har bir qadamni tekshirdingiz, shunday davom eting') yoki shaxs haqida ('siz aqllisiz') bo'lishi mumkin. Dastlabki uchtasi yordam beradi. Oxirgisi kamdan-kam yordam beradi va qobiliyat o'zgarmas deb o'rgatishi mumkin, shunda qiyinchilik muvaffaqiyatsizlikdek tuyuladi.
Foydali odat: izohlarning ko'pini jarayonga qaratish. 'Chiziqli model chizib yechdingiz' o'quvchiga qayta ishlatiladigan usulni aytadi. 'Barakalla' aytmaydi. Ishni o'qiyotganda qaysi strategiya bu natijani berganini so'rang va uni nomlang.
Javob emas, ishora
O'quvchi tiqilib qolganda eng tez yordam javobni berish, lekin shunda o'quvchi yangi narsa o'rganmaydi. Ishoralar zinasi fikrlashni o'quvchida saqlaydi: avval 'savol sizdan nimani topishni so'rayapti?', so'ng 'qaysi formula bu ikki sonni bog'laydi?', va faqat kerak bo'lsa birinchi qatorni ko'rsatib, o'quvchiga tugatishga imkon bering.
Xuddi shu g'oya yozuvda ham ishlaydi. Beshta imlo xatosini tuzatish o'rniga qatorni chizing va 'bu qatordan ikkita imlo xatosini toping' deb yozing. Topishni o'quvchi bajaradi, o'rganish aynan shu. To'g'ridan-to'g'ri tuzatishni o'quvchi yolg'iz topa olmaydigan xatolar uchun saqlang, masalan hali o'rgatilmagan fakt.
Sinfdan misollar
O'n ikki daqiqa, oltita suhbat
Vaziyat. Malikaning Toshkentdagi o'zbek tilida o'qitiladigan 3-sinfi Navro'z haqida to'rt gap yozadi. 27 o'quvchi yozayotganda u oltitasining yonida ikki daqiqadan tiz cho'kadi. So'raydi: 'Qaysi gaping eng yaxshi? Nima uni kuchliroq qiladi?' Har bir bola bitta tafsilot qo'shadi. U daftarga hech narsa yozmagan, o'quvchilar esa ishni dars davomida yaxshilagan.
Xulosa. Topshiriq davomidagi og'zaki fikr-mulohaza o'quvchilarga darhol amal qilish imkonini beradi, shuning uchun kechki tekshirish kerak emas.
Besh daqiqada o'ttiz to'rtta daftar
Vaziyat. Jasur Buxoroda 7-sinfda geografiyadan dars beradi. Maktabdan keyin o'nta daftarni ko'zdan kechiradi va uchta yozuv qoldiradi: ko'pchilik daryolarni to'g'ri belgilaydi, to'qqiz nafar ko'lni dengiz bilan adashtiradi, to'rt nafar masshtabni unutadi. Keyingi darsda ko'l va dengiz farqiga rasm bilan olti daqiqa, masshtabga besh daqiqa ajratadi. Faqat to'rt o'quvchi shaxsiy izoh oladi.
Xulosa. Butun sinfga fikr-mulohaza umumiy xatolarga qaratiladi va uning kechqurunini qaytaradi.
Fizikada ishoralar zinasi
Vaziyat. Samarqanddagi Dilnozaning 9-sinfida Aziz tezlik masalasida tiqilib qoladi: avtobus 1,5 soatda 90 km yuradi. U so'raydi: 'Sizdan nimani topish so'ralyapti?' Aziz tezlik deydi. Keyin so'raydi: 'Qaysi formula masofa va vaqtni bog'laydi?' Aziz tezlik = masofa bo'lingan vaqtga deb yozadi va yechadi: soatiga 60 km. So'ng qadamlarni qo'shnisiga tushuntiradi.
Xulosa. Ishoralar fikrlashni o'quvchida saqladi, shuning uchun o'rganish ham o'quvchida qoldi.
Keng tarqalgan xatolar
- O'quvchilar hech qachon o'qimaydigan va amal qilmaydigan uzun izohlar yozish.
- Har bir xatoni tuzatish, natijada muhimi o'nta orasida yo'qoladi.
- Ish yoki usulni emas, shaxsni ('aqlli qiz') maqtash.
- Bob tugagandan keyin, o'quvchilar undan foydalana olmaydigan paytda fikr-mulohaza berish.
'Yaxshi, 7/10' dan keyingi qadamgacha
- Yakka (10 daq.): Activity Kit'dagi oltita o'quvchi ishi namunasi va o'qituvchi izohlarini o'qing. Har biri uchun izohni belgilang: u nima yaxshi chiqqanini, yaxshilash uchun bitta narsani va keyingi qadamni aytadimi?
- Juftlikda (15 daq.): 1, 3 va 5-namuna izohlarini qayta yozing. Har birini ikki gapda saqlang. Boshqa juftlik bilan almashing, ular uch qismni belgilaydi.
- Guruhda (10 daq.): oltita namunani ko'zdan kechiring va butun sinf fikr-mulohazasi varag'ini to'ldiring: eng ko'p uchraydigan ikki xato, bitta kuchli tomon va 5 daqiqalik qayta tushuntirish rejasi.
- Dars vaqtini rejalang (10 daq.): keyingi darsingizning qayerida o'quvchilar fikr-mulohazaga amal qiladi va nima qiladi?
Fasilitator ushbu topshiriq bo'ylab dars davomida olib boradi.
Muhokama uchun savollar
- Dastlabki izohlarda fikr-mulohazaning qaysi qismi eng ko'p yetishmasdi?
- Butun sinfga fikr-mulohaza oltita izoh yozishdan qancha qisqaroq bo'ldi?
- Haftangizdagi qaysi vaqtni o'quvchilar fikr-mulohazaga amal qilishi uchun himoya qila olasiz?
Fikr yuriting
- O'quvchilarim izohlarimdan keyin ishni qanchalik tez-tez qayta bajaradi?
- Agar o'quvchi bo'lsam, mening qaysi izohimga amal qila olmas edim?
- Qayerda butun sinfga fikr-mulohaza yakka yozishni almashtira oladi?
Ertaga sinab ko'ring
- Keyingi darsning mustaqil ishi vaqtida besh o'quvchiga ikki daqiqadan og'zaki fikr-mulohaza bering va har biri nimani o'zgartirganini yozib oling.
- Bir to'plam ballni izoh va qisqa topshiriq bilan almashtiring: 'bu ishora bilan 5-savolni qayta bajaring'.
- Tiqilib qolgan bitta o'quvchiga javob o'rniga ishoralar zinasidan foydalaning.
Qo'shimcha o'qish va havolalar
Nima yaxshi chiqqanini ayting, yaxshilash uchun bitta narsani nomlang, keyingi qadamni bering va o'quvchilar amal qilishi uchun vaqt qoldiring.