Boshqa kursga o'tish ▾
Dars 3. Mazmun, jarayon va mahsulot
Maqsad. Bitta dars uchun mazmun, jarayon yoki mahsulotni bitta umumiy maqsad va bir xil o'rganish dalilini saqlagan holda moslash.
O'quvchi topshiriqni bajara olmasa, o'qituvchilar ko'pincha butun topshiriqni osonlashtiradi. Bu noto'g'ri muammoni hal qiladi: g'oya joyida bo'lishi mumkin, to'siq esa uzun matn, yetishmayotgan birinchi qadam yoki o'quvchi og'zaki yaxshi tushuntira olsa ham yozishni talab qilish bo'lishi mumkin. Mazmun, jarayon va mahsulot dastaklari to'siqni nomlashga va faqat shuni o'zgartirishga yordam beradi. O'quvchilar baribir bir xil maqsad sari ishlaydi va siz ularning dalilini adolatli solishtira olasiz.
Asosiy g'oyalar
Uchta dastak
- Mazmun — o'quvchilar nima bilan ishlaydi: matn, sonlar, misollar. Jarayon — uni qanday anglaydi. Mahsulot — nimani o'rganganini qanday ko'rsatadi.
- Uchalasini ham o'zgartirish shart emas. Qarshingizdagi o'quvchilar uchun eng katta to'siqni olib tashlaydiganini tanlang.
- Avval so'rang: bu guruhning maqsadga erishishiga aynan nima to'sqinlik qiladi? So'ng dastakni tanlang.
Mazmun: maqsad emas, materialni o'zgartiring
- Xuddi shu g'oyani qisqaroq yoki soddaroq matnda, kichikroq sonlar bilan yoki palov retsepti yoki paxta dalasi kabi tanishroq misol bilan bering.
- Tayyor o'quvchilarga yana shu g'oya haqida qiyinroq matn yoki murakkabroq holat bering.
- Variantlar sonini kichik saqlang. Ikki-uchtasi yetarli.
Jarayon: yordam va ishlash usulini o'zgartiring
- Yordam qo'shing: yechilgan misol, gap qolipi, maslahat kartasi, sherik yoki birgalikda bajarilgan birinchi qadam.
- O'qituvchi vaqti miqdorini o'zgartiring: ba'zi guruhlar avval siz bilan uchrashadi; boshqalari yakka boshlab, keyin sizning oldingizga keladi.
- Yordam vaqtinchalik. Uni qanday olib tashlashni rejalang.
Mahsulot: nimani emas, qanday ko'rsatishlarini o'zgartiring
- Xuddi shu o'rganishni ko'rsatishning ikki-uch usuliga ruxsat bering: qisqa yozma tushuntirish, belgilangan rasm yoki o'qituvchi yoki sherikka og'zaki tushuntirish.
- Har bir mahsulotni bir xil qisqa mezonlar bo'yicha baholash mumkinligini tekshiring, masalan 'ikkala qadamni nomlaydi va sababini aytadi'.
- Osonroq, lekin kamroq isbotlaydigan tanlovni bermang. Bir xil dalil, turli shakl.
Dastaklar bir qarashda
| Dastak | Nimani o'zgartirasiz | Misol |
|---|---|---|
| Mazmun | Matn, sonlar, misollar | Maxrajlari 2, 4, 8 yoki 6, 10, 12 bo'lgan kasrlar |
| Jarayon | Yordam va ishlash usuli | Yechilgan misol va sherik yoki maslahat kartasi bilan yakka |
| Mahsulot | O'rganish qanday ko'rsatiladi | Yozma gap, belgilangan rasm yoki og'zaki tushuntirish |
| O'zgarmaydi | Maqsad va dalil | Hamma sabab va oqibatni ko'rsatadi |
Uchta dastak, bitta maqsad
Mazmun
O'quvchilar nima bilan ishlaydi
- Qisqaroq yoki soddaroq matn
- Kichikroq yoki kattaroq sonlar
- Tanish yoki yangi misol
Jarayon
Uni qanday anglaydi
- Yechilgan misol yoki maslahat kartasi
- Avval sherik yoki o'qituvchi
- Avval yakka, so'ng solishtirish
Mahsulot
Buni qanday ko'rsatadi
- Qisqa yozma xatboshi
- Belgilangan rasm
- Og'zaki tushuntirish
Dastakni tanlashdan oldin to'siqni nomlang
O'quvchilar qayerda to'xtashiga qarang. Agar o'qiyotganda to'xtasa, to'siq mazmunda: matn juda uzun, so'zlar qiyin yoki sonlar katta bo'lishi mumkin. Agar matnni tushunsa-yu, qanday boshlashni bilmasa, to'siq jarayonda: unga yechilgan misol, siz ko'rsatgan birinchi qadam yoki sherik kerak bo'lishi mumkin. Agar sizga og'zaki tushuntira olsa-yu, yoza olmasa, to'siq mahsulotda va gapirish, rasm chizish yoki belgilangan diagramma xuddi shu o'rganishni ko'rsatishi mumkin.
To'siqni nomlash tayyorgarlik vaqtini tejaydi. Ko'pincha bitta o'zgarish yetarli: qisqaroq matn, maslahat kartasi yoki og'zaki imkoniyat. Har bir guruh uchun bitta dastakni rejalab, darsda sinab ko'ring. Guruh hali ham qiynalsa, aynan qayerda to'xtashini yana so'rang va boshqa dastakka o'ting.
Dalilni halol saqlang
Mahsulotni farqlashdagi xavf shuki, bitta yo'l jimgina kamroq narsa so'raydi. 'Suv aylanishini chizishi' mumkin bo'lgan o'quvchi ham xatboshi yozgan o'quvchi kabi ikkala qadamni tartib bilan va har birining sababini ko'rsatishi kerak. Darsdan oldin ikki-uchta qisqa mezon yozing, masalan, 'ikkala qadam to'g'ri tartibda' va 'har biri uchun sabab nomlangan', va har bir mahsulotni ular bo'yicha baholang.
Mazmunda ham xuddi shunday ehtiyotkorlik kerak. Soddaroq matn maqsadning kalit so'zlari va g'oyalarini saqlashi shart, aks holda o'quvchilar boshqa joyga keladi. O'z topshiriqlaringizni yechib tekshiring: yordam varianti asosiy g'oya bilan uchrashmasdan tugatilsa, uni qayta loyihalash kerak. Bir marta tayyorlab, qayta ishlating; uchta o'qish varianti yoki uchta maslahat kartasi ko'p sinfga xizmat qilishi mumkin.
Sinfdan misollar
Toshkentda 6-sinf tabiatshunoslik: matnni o'zgartirish
Vaziyat. Aziz sakkiz o'quvchi suv aylanishi matnining ikkinchi qatorida to'xtashini payqaydi; gaplar uzun, lug'at yangi. U kalit so'zlari qalin shriftda va kichik rasmli 120 so'zli variantni tayyorlaydi. Qolgan o'quvchilar darslik sahifasida qoladi. Keyin barcha o'quvchilar bug'lanish, kondensatsiya va har biri uchun sababni ko'rsatishi kerak. Qo'shimcha tayyorgarlik unga taxminan o'n ikki daqiqa oldi.
Xulosa. To'siqni, ya'ni matnni nomlash maqsadni saqlagan holda kichik mazmun o'zgarishiga olib keldi.
Rus tilli sinfda 3-sinf o'qish: jarayonni o'zgartirish
Vaziyat. Samarqanddagi Malikaning o'quvchilari hikoyani o'qiydi, lekin u nima haqida ekanini ayta olmaydi. Qisqaroq hikoya o'rniga u yordam guruhi uchun birinchi qadamni ovoz chiqarib ko'rsatadi: 'Kim va nima haqida ekanini aytadigan gapni qidiraman.' Keyin o'quvchilar uchta savolli maslahat kartasi bilan sherik bilan sinab ko'radi. Qolgan guruhlar avval yakka ishlab, qo'shni bilan solishtiradi.
Xulosa. O'quvchilar matnni tushunib, boshlay olmasa, soddalashtirish o'rniga namuna va sherik qo'shing.
8-sinf tarix: mahsulotni o'zgartirish
Vaziyat. Samarqanddagi Dilnoza o'quvchilardan Buyuk ipak yo'li shaharlari uchun nega muhim bo'lganini ko'rsatishni so'raydi. U uchta tanlov beradi: xatboshi, belgilangan yo'l rasmi yoki sherikka ikki daqiqalik og'zaki tushuntirish. Barcha mahsulotlarda ikkita tovar nomlanishi va ular nega sayohat qilgani bitta sabab bilan aytilishi kerak. Sekin yozadigan Jasur og'zaki tushuntirishni tanlaydi va barcha mezonlarga javob beradi; Nodira aniq izohli rasmni tanlaydi.
Xulosa. Mahsulot tanlovi hamma bir xil qisqa mezonlar bilan baholansa ishlaydi.
Keng tarqalgan xatolar
- Asosiy g'oyani olib tashlab topshiriqni osonlashtirish, shunda yordam guruhi boshqa narsani o'rganadi.
- Uchala dastakni bir vaqtda o'zgartirish, shunda nima yordam berganini ayta olmaysiz.
- Osonroq, lekin kamroq isbotlaydigan mahsulot tanlovini taklif qilish, masalan, tushuntirishsiz rasm.
- Bitta darsni bir-ikki aniq moslashtirish bilan o'tish o'rniga uchta to'liq dars tayyorlash.
Bitta darsda uchta dastak
- Amaliyot to'plamidagi namunaviy dars rejasini (6-sinf tabiatshunoslik, bug'lanish va kondensatsiya) o'qing. Maqsad va dalilga e'tibor bering: ular o'zgarmaydi.
- Yakka (5 daq.): bu darsda o'quvchilar qayerda qotib qolishini va qayerda erta tugatishini yozing.
- Uchtadan guruhlarda (20 daq.): rejalash jadvalini to'ldiring. Uch guruh (yordam, asosiy, murakkab) uchun bitta mazmun, bitta jarayon va bitta mahsulot tanlovini yozing. Har safar nima o'zgarmasligini belgilang.
- Sinov (10 daq.): jadvallarni boshqa guruh bilan almashing. Ikki narsani tekshiring: barcha mahsulotlar bir xil dalilni ko'rsatadimi va qo'shimcha tayyorgarlik 15 daqiqadan kamligi to'g'rimi?
- Ulashish (5 daq.): har bir guruh o'zining bitta eng yaxshi g'oyasini va u bartaraf etadigan muammoni o'qib beradi.
Fasilitator ushbu topshiriq bo'ylab dars davomida olib boradi.
Muhokama uchun savollar
- Qaysi dastak yordam guruhi uchun eng katta to'siqni olib tashladi va nega?
- Biror mahsulot tanlovi dalildan kamini so'ramadimi? Uni qanday tuzatasiz?
- Qanday tayyorgarlikni bir marta qilib, bir necha darsda qayta ishlatish mumkin?
Fikr yuriting
- Keyingi darsingizda o'quvchilar eng ko'p qayerda qotib qoladi: mazmunda, jarayonda yoki mahsulotda?
- Qaysi yordamni bir marta ishlatib, keyin olib tashlay olasiz?
- O'quvchilaringizning qaysi mahsulotlarini bir xil ikki mezon bilan baholash mumkin?
Ertaga sinab ko'ring
- Keyingi darsingizda o'quvchilar qayerda to'xtashiga qarang va to'siq mazmunda, jarayonda yoki mahsulotda ekanini yozib qo'ying.
- Darsdan oldin dalil uchun ikki-uchta qisqa mezon yozing va topshiriqning har bir variantini ular bilan baholang.
- Keyingi chorakda qayta ishlatishingiz mumkin bo'lgan matn yoki topshiriqning bitta moslashtirilgan variantini tayyorlang.
Qo'shimcha o'qish va havolalar
Haqiqiy to'siqni olib tashlash uchun mazmun, jarayon yoki mahsulotni birma-bir o'zgartiring va maqsad hamda dalilni bir xil saqlang.