Boshqa kursga o'tish ▾
Dars 5. Jarayonni baholash va hammasini birlashtirish
Maqsad. O'quvchilar qanday tadqiq qilishini oddiy rubrika, kuzatuv yozuvlari va chiqish chiptalari bilan baholash; oldinga yo'naltiruvchi fikr-mulohaza berish; hamkasblar tahlilidan o'tgan bir sahifalik tadqiqot dars rejasini yig'ish.
Tadqiqotda faqat yakuniy javobga baho qo'yilsa, o'quvchilar uchun eng xavfsiz usul qo'shnidan ko'chirishdir. Jarayonni baholash o'quvchilar nimaga qadr berishini o'zgartiradi: so'rash, adolatli rejalash, dalildan foydalanish va tushuntirish. U og'ir bo'lishi shart emas. Uch mezonli rubrika, uch guruhni besh daqiqa kuzatish va bir daqiqalik chiqish chiptasi foydali fikr-mulohaza berish va o'z rejangizni yaxshilash uchun yetarli dalil beradi. Bu dars butun kursni bir sahifaga jamlashni ham so'raydi.
Asosiy g'oyalar
Tadqiqotda nimani baholash kerak
- Faqat yakuniy javobni baholasangiz, o'quvchilar javobni ko'chirishni o'rganadi. Tadqiqot qadamlarini baholang: savol, reja, ma'lumot, xulosa, mulohaza va refleksiya.
- Pedaste va hammualliflari tadqiqotlarni ko'rib chiqib, bosqichlar siklini (yo'nalish, tushunchalarni shakllantirish, tadqiqot, xulosa, muhokama) tasvirlagan. Ularni nimaga e'tibor berish kerakligi sarlavhalari sifatida olishingiz mumkin.
- Kichik qiling: har tadqiqot uchun 10 emas, 3 mezon tanlang. Mezonlarni o'quvchilarga boshlashdan oldin ayting.
Oddiy vositalar: rubrika, kuzatuv, chiqish chiptasi
- Rubrika: oddiy so'zlar bilan 3 mezon x 4 daraja, masalan 'Adolatli sinov': 1 ko'p narsani o'zgartiradi, 2 bittasini o'zgartiradi, lekin takrorlamaydi, 3 bittasini o'zgartiradi va takrorlaydi, 4 nega adolatli ekanini ham tushuntiradi.
- Kuzatuv yozuvi: 45 daqiqalik darsda uchta guruhni besh daqiqadan tekshiruv varag'i bilan kuzating va keyingi safar almashtiring. Fikringizni emas, o'quvchilar nima degani va qilganini yozing.
- Chiqish chiptasi: uch qatorda 'Xulosa, dalil, mulohaza'. Yozish uchun bir daqiqa. Bugun kechqurun varaqchalarni uch to'plamga ajrating: tayyor, deyarli, hali emas.
O'quvchilarni oldinga siljitadigan fikr-mulohaza
- Black va Wiliam'ning sinfda baholash sharhi formativ baholash, ya'ni dalildan o'qitishni moslashtirishda foydalanish, natijani oshirishi mumkinligini ta'kidlaydi. Tadqiqotda bu fikr-mulohazani faqat keyin emas, ish davomida berish demak.
- Bitta maqtov va bitta keyingi qadamdan foydalaning, ikkalasi mezonlarga bog'langan bo'lsin: 'Sinovni uch marta takrorladingiz (maqtov). Endi har safar stakan o'lchami bir xil bo'lganini tekshiring (keyingi qadam).'
- Har qadamga baho shart emas. Oz sonli mahsulotni (reja varag'i, xulosa varag'i) baholang, qolganiga og'zaki fikr bildiring. Guruhlar rubrikani bir-birining galereya varaqlarida ham ishlatsin.
Keyingi darslaringizda sinab ko'ring
- Tadqiqot darsingizni o'quvchilar bilan ulashilgan 3 mezonli rubrika bilan o'tkazing. Uchta guruhni besh daqiqadan kuzatuv yozuvlari bilan kuzating.
- Qaytarib olib keladigan dalil: tayyor / deyarli / hali emas deb ajratilgan beshta chiqish chiptasi va bitta kuzatuv yozuvi. Keyingi safar nimani o'zgartirishingizni yozing.
- Bir sahifalik rejangizni darsdan oldin hamkasbingizga ko'rsating va bitta o'zgartirishni so'rang.
Dalil to'plashning uchta oddiy usuli
Rubrika
3 mezon x 4 daraja
- Ishdan oldin ulashiladi
- Guruhlar galereya varaqlarida ishlatadi
- Faqat bir nechta mahsulotni baholaydi
Kuzatuv yozuvi
5 daqiqa x 3 guruh
- Hikoya emas, tekshiruv varag'i
- O'quvchilar nima degan va qilgan
- Keyingi darsda guruhlarni almashtiring
Chiqish chiptasi
Oxirida 1 daqiqa
- Xulosa, dalil, mulohaza
- Uch to'plamga ajratiladi
- Har bir o'quvchi fikrini ko'rsatadi
Mezonlarni tanlash va oddiy darajalarni yozish
Uzun ro'yxatdan emas, shu tadqiqotda o'quvchilar nimani mashq qilishini xohlashingizdan boshlang. Pedaste va hammualliflar yo'nalish, tushunchalarni shakllantirish, tadqiqot, xulosa va muhokama kabi bosqichlarni nomlaydi. Ularning uchtasini mezonga aylantirishingiz mumkin, masalan 'sinab ko'rsa bo'ladigan savol beradi', 'adolatli sinov rejalaydi', 'xulosani ma'lumot bilan qo'llab-quvvatlaydi'. Har darajani 6-sinf o'quvchisi ovoz chiqarib o'qiy oladigan so'zlar bilan, aniq xulq bilan yozing.
Rubrikani ish boshlanishidan oldin ulashing va o'quvchilar galereyada bir-birining varaqlarida ishlatsin. Faqat o'qituvchi ko'radigan rubrika baho; o'quvchilar ishlatadigan rubrika o'qitish vositasi.
45 daqiqalik darsda to'plash mumkin bo'lgan dalil
36 o'quvchini kuzata olmaysiz. Uchta guruhni besh daqiqadan qisqa tekshiruv varag'i bilan kuzating va keyingi safar guruhlarni almashtiring. O'quvchilar nima degani va qilganini yozing. Chiqish chiptalarini xulosa, dalil, mulohaza shaklida yig'ing va uch to'plamga ajrating. Bitta-ikkita ish namunasini saqlang. Bularning barchasi kechqurun taxminan 15 daqiqa oladi va sinf qayerdaligini ko'rsatadi.
Fikr-mulohaza mezonlar tilida bitta kuchli tomon va bitta keyingi qadamni aytishi kerak. EEF ning metakognitsiya bo'yicha qo'llanmasi o'quvchilar o'z ishini rejalab, kuzatib va baholaganda yutishini bildiradi, shuning uchun o'quvchiga bitta savol bilan yakunlang: 'Keyingi safar nimani o'zgartirasiz?'
Sinfdan misollar
Xivada fikrlashni baholash
Vaziyat. Aziz Xivada 7-sinfda ariq va vodoprovod suvini loyqaligi bo'yicha solishtiradi. Oldin u faqat 'ariq namunasi loyqaroq' gapini baholardi. Endi uning uchta mezoni adolatli sinov, xulosa va dalil, jamoa ishi. Gapni ko'chirgan, lekin uch takrorlashni ko'rsata olmagan guruh adolatli sinov uchun 1-daraja oladi. Teskari xulosali, lekin takrorlashlari puxta guruh 3-daraja va keyingi qadam oladi.
Xulosa. Jarayon mezonlari ko'chirilgan gapni emas, fikrlashni rag'batlantiradi.
Toshkentda besh daqiqalik yozuv
Vaziyat. Dilnozaning Toshkentdagi 6-sinfida 36 o'quvchi bor. Tadqiqot davomida u tekshiruv varag'i bilan uchta guruh yonida besh daqiqadan turadi: rollar saqlangan, birliklar yozilgan, jadvaldan tushuntirish uchun foydalanadi. U har guruh uchun bitta gap yozadi, masalan '4-guruh: yozuvchi yozdi, lekin hech kim vaqtni o'lchamadi; takrorlash haqida so'radim'. Keyingi darsda boshqa uchta guruhni kuzatadi.
Xulosa. Har darsda bir nechta guruhni tanlab kuzatish katta sinf uchun foydali dalil beradi.
Samarqandda hamkasb tahlili
Vaziyat. Malika va Jasur Samarqanddagi qo'shni maktablarda 6-sinf tabiatshunosligidan dars beradi. Ular bir sahifalik tadqiqot rejalari bilan almashadi. Jasur Malikaning daqiqalari 45 emas, 50 bo'lganini va rubrikasida oltita mezon borligini payqaydi. Malika Jasurning asosiy savolida bir so'zli javob borligini payqaydi. Har biri bitta narsani o'zgartiradi, 'Hamkasb tahlili o'zgartirdi: ...' deb yozadi va ikki haftadan keyin chiqish chiptalarini ulashishga kelishadi.
Xulosa. Ro'yxat bilan o'tkazilgan qisqa hamkasb tahlili muallif ko'ra olmaydigan narsani topadi.
Keng tarqalgan xatolar
- O'nta mezondan foydalanish; natijada rubrikadan dars paytida hech kim, shu jumladan o'qituvchi ham foydalana olmaydi.
- Ishning har qadamini baholash; tadqiqot qog'ozbozlikka aylanadi.
- Mezonga bog'langan keyingi qadamsiz faqat baho yoki 'barakalla' berish.
- Chiqish chiptalarini yig'ib, hech o'qimaslik; keyingi dars dalilsiz rejalashtiriladi.
Tadqiqot rejasini yozing, almashing va yaxshilang
- Keyingi ikki haftada o'tadigan bitta haqiqiy darsni tanlang. Yakka (15 daq.): bir sahifalik tadqiqot reja shablonini to'ldiring: daraja, asosiy savol, materiallar, jadval (5 bosqich), yo'naltirish (3 maslahat kartasi), jarayon rubrikasi (3 mezon) va to'playdigan dalil.
- Reja bilan sherik bilan almashing (10 daq.). 4 daqiqa jimgina o'qing va hamkasb tahlili ro'yxatidan foydalaning: 8 bandning har birini belgilang yoki kesib qo'ying va ikkita izoh yozing.
- Muhokama qiling (5 daq.): taqrizchi bitta kuchli tomonni va 36 kishilik sinfda ishlamaydigan bitta narsani aytadi. Muallif bitta savol beradi.
- Qayta ishlang (10 daq.): fikr-mulohazaga ko'ra rejani o'zgartiring va pastiga 'Hamkasb tahlili o'zgartirdi: ...' deb yozing. Sherik bilan dalilni ulashish sanasini kelishing.
Fasilitator ushbu topshiriq bo'ylab dars davomida olib boradi.
Muhokama uchun savollar
- Sherigingiz rejangizda siz o'tkazib yuborgan nimani payqadi?
- Rubrikaning qaysi mezonini oddiy so'zlar bilan yozish eng qiyin bo'ldi?
- Keyingi ikki haftadagi qaysi birinchi dars shunday rejaga arziydi?
Fikr yuriting
- Hozirgi baholaringizdan qaysi biri faqat yakuniy javobni rag'batlantiradi?
- Qaysi hamkasb tadqiqot rejalaringizni muntazam ko'rib chiqa oladi?
- Oldingi darslardagi dalillar sinfingiz haqida sizga nimani o'rgatdi?
Ertaga sinab ko'ring
- Keyingi tadqiqotdan oldin o'quvchilar bilan uch mezonli rubrikani ulashing va uni faqat og'zaki fikr-mulohaza uchun ishlating.
- Uchta guruhni besh daqiqadan kuzating va har guruh uchun bitta gap yozing.
- Beshta chiqish chiptasini tayyor / deyarli / hali emas deb ajrating va keyingi dars uchun bitta o'zgarishni hal qiling.
Qo'shimcha o'qish va havolalar
Jarayonni uchta aniq mezon bilan baholang, kichik dalil to'plang, bitta maqtov va bitta keyingi qadam bering va rejangizni hamkasb bilan yaxshilang.