Boshqa kursga o'tish ▾
Dars 5. Mahsulot va jarayonni baholash hamda ochiq taqdimot
Maqsad. Mahsulot va jarayon uchun umumiy mezonlar jadvalini yozish, yakka o'rganish dalilini yig'ish va har bir o'quvchini qamrab oladigan hamda tomoshabin fikrini yig'adigan taqdimotni rejalash.
Loyiha ajoyib bo'lishi mumkin, lekin adolatsiz baholanishi ham mumkin. O'quvchilar mezonlarni bilmasa yoki baho jamoaning taqdimot kuni qanday ko'rinishiga tayansa, ular tushunishni emas, ijro etishni o'rganadi. Bu dars o'quvchilar o'qiy oladigan mezonlar jadvali yozishni, jarayon va yakka o'rganish dalilini keltirishni hamda eng yaxshi so'zlovchilar paradi emas, mehmonlar bilan haqiqiy almashinuv bo'ladigan taqdimot o'tkazishni ko'rsatadi.
Asosiy g'oyalar
Mahsulot va jarayonni baholang
- Mahsulot: jamoa nimani yasadi. Jarayon: qanday rejaladi, birga ishladi, fikrdan foydalandi va bosqichlarga ulgurdi. O'rganish: har bir o'quvchi yakka o'zi nimani ko'rsatadi.
- Natijalarga eng katta og'irlikni bering. Natijani ko'rsatmaydigan chiroyli mahsulot yuqori baho olmasligi kerak.
- Taqsimot misoli: mazmun va natija 40, mahsulot sifati 25, jarayon va jamoaviy ish 20, taqdimot 15. Moslang, lekin boshida o'quvchilarga ayting.
O'quvchilar foydalana oladigan mezonlar jadvali yozish
- 4-5 mezonni tanlang va uch darajani ko'rish yoki sanash mumkin bo'lgan so'zlar bilan tasvirlang: 'yaxshi vaqt chizig'i' emas, 'tartib bilan kamida 8 ta sanali voqea'.
- Mezonlar jadvali va yaxshi ish namunasini boshida va qoralama bosqichida yana ko'rsating, shunda u yasashga yo'l ko'rsatadi (5.5 kursiga qarang).
- Sinab ko'ring: ikki o'qituvchi bir ishni o'qib, darajalarni solishtiradi. Farq qilsa, so'zlar juda noaniq.
Jarayon va yakka o'rganish dalili
- Sizda bor manbalardan foydalaning: ish daftari, bosqich sanalari, tekshiruv yozuvlaringiz, chiqish chiptalari va har bir o'quvchiga qisqa og'zaki savol.
- O'quvchilar ovozini qo'shing: besh qatorli o'z-o'zini baholash va bir jamoadoshga tengdosh izohi. Ularni ma'lumot sifatida ko'ring, bahoning yagona asosi sifatida emas.
- Baholarni adolatli saqlang: jamoa uchun mahsulot bahosi, dalildan yakka baholar va har biriga qanday erishilgani haqida yozuv.
Taqdimot va undan keyin nima
- Sanani erta belgilang va tomoshabinni yozma taklif qiling. 40 daqiqani rejalang: 5 qutlov, 25 daqiqa jamoalar mehmonlar bilan kichik turlarda gaplashadigan stansiyalar, 5 fikr kartochkalari, 5 minnatdorchilik.
- Stansiyalar har bir o'quvchiga gapirish imkonini beradi, eng yaxshi so'zlovchining besh daqiqalik nutqidan farqli. Har bir a'zoga tushuntirish uchun bitta narsa bering; mehmon kam kelsa, zaxira reja tuzing.
- Taqdimotdan keyin fikr kartochkalarini o'quvchilar bilan o'qing, nimani o'zgartirishingizni yozing va tomoshabinga minnatdorchilik bildiring. Bu yozuvlar keyingi loyihangizni boshlaydi.
Loyiha bahosi taqsimotiga misol (illustrativ qiymatlar)
Mahsulot, jarayon va yakka o'rganishni og'irlashtirish
Og'irliklarni boshlashdan oldin belgilang va o'quvchilarga ayting. Natija loyihaning sababi bo'lsa, mahsulot chiroyli yoki chiroyli emasligidan qat'i nazar, natija bahoning eng katta qismini olishi kerak. Bosqichlarga ulgurish, fikrdan foydalanish va daftarni yuritish kabi jarayon mezonlari keyingi safar xohlagan odatlarni taqdirlaydi.
Jamoa va yakka baholarni ochiq birlashtiring. Masalan, bahoning yarmi umumiy mahsulotdan, yarmi har bir o'quvchining o'z dalilidan (xatboshisi, chiqish chiptalari, og'zaki javobi). Bu kuchli jamoani jazolamaydi va kam ish qilgan o'quvchini yashirmaydi. Baho varaqasiga har bir raqam qaysi dalildan kelganini doim yozing, shunda uni ota-onaga ikki daqiqada tushuntira olasiz.
Hamma qo'shila oladigan taqdimot
Uzun nutqlar o'rniga stansiyalardan foydalaning. Har bir jamoa mahsuloti bilan stol yonida turadi. Mehmonlar taxminan o'n ikki daqiqalik ikki turda yuradi va har bir stolda jamoaning boshqa a'zosi bir qismni tushuntiradi: muammo, usul, natija, keyingi qadam. Har bir o'quvchida vazifa bor va kichik guruhlarga gapiradi; bu zalga gapirishdan osonroq.
Oldindan tayyorlaning. Sinfda bir marta mashq qiling, mehmonlar rolini boshqa jamoa o'ynasin. Mehmonlarga choraklik kartochka bering: yoqqan bitta narsa, bitta savol. Zaxira rejangiz bo'lsin, masalan mehmon kam kelsa, boshqa sinfni taklif qilish. Keyin kartochkalarni o'quvchilar bilan o'qing, nimani o'zgartirishingizni yozib qo'ying va hammaga yozma minnatdorchilik bildiring. Oilalar qatnasha olishi uchun sanani erta rejalang.
Sinfdan misollar
'Yaxshi xarita'dan sanoqqa
Vaziyat. Malikaning Farg'onadagi 7-sinf geografiya hamkasblari mezonlar jadvaliga 'yaxshi xarita' deb yozadi. Ikki o'qituvchi bir xaritani baholab, turli daraja qo'yadi. Ular 3-darajani 'kamida beshta dala, to'rt belgili shartli belgilar, masshtab va sarlavha, ko'pi bilan bitta xato yozuv' deb qayta yozadi. Endi ikki o'qituvchi kelishadi va o'quvchilar taqdimotgacha nimani qo'shishni biladi.
Xulosa. Darajalarni son va ko'rinadigan belgilar bilan tasvirlash baholarni izchil qiladi va o'quvchilarga yo'l ko'rsatadi.
Yo'lakdagi stansiyalar
Vaziyat. Azizning Buxorodagi 5-sinfi suvni tejash qo'llanmalarini maktab yo'lagida ko'rsatadi. Yetti jamoa partalarda o'tiradi; mehmonlar o'n ikki daqiqalik ikki turda yuradi. Har bir o'quvchi bir qismni tushuntiradi, eng jim o'g'il jadvalni tushuntiradi, chunki bu uning vazifasi edi. Ota-onalar 19 ta fikr kartochkasi qoldiradi va farrosh qo'llanmani ko'chirishni so'raydi.
Xulosa. Stansiyalar har bir o'quvchiga haqiqiy rol beradi va mehmonlardan fikr keltiradi.
Kartochkalardan foydalanish
Vaziyat. Dilnoza Samarqanddagi 4-sinf bilan tomoshabin kartochkalarini o'qiydi. To'rtta kartochka bir xil savol beradi: 'Kran bir daqiqada qancha suv sarflaydi?' Sinf buni qo'llanmada yetishmagan deb qaror qiladi. Ular bitta qator va raqam qo'shadi, Dilnoza esa o'zgarishni kelasi yilgi loyiha uchun yozuvlariga qayd etadi.
Xulosa. Tomoshabin fikri tuzatish va keyingi loyihangiz uchun dalil.
Keng tarqalgan xatolar
- 'A'lo harakat' kabi hech kim ko'ra olmaydigan yoki sanay olmaydigan daraja tavsiflarini yozish.
- Mezonlar jadvalini faqat baholash kuni ko'rsatish; o'quvchilar yasayotganda u yo'l ko'rsata olmaydi.
- Eng yaxshi so'zlovchining jamoa nomidan chiqishiga yo'l qo'yish; jim o'quvchilar o'rganganini hech qachon ko'rsatmaydi.
- Tomoshabin fikrini o'qimay va unga minnatdorchilik bildirmay loyihani yopish.
Mezonlar jadvalini yozing, taqdimotni rejalang
- To'plamdagi bir mahsulotning uchta tavsifini (7-sinf paxta dalalari xaritasi) va bo'sh mezonlar jadvalini o'qing.
- Juftlikda (15 daq.): mezonlar jadvalini ikki mezon, bittasi mahsulot va bittasi jarayon uchun kuzatiladigan uch daraja bilan to'ldiring. Ko'rinadigan son yoki belgilardan foydalaning.
- (10 daq.) Uchta tavsifni o'z mezonlar jadvalingiz bilan baholang. Boshqa juftlik bilan solishtiring: qayerda farq qildingiz va qaysi so'zlar sabab bo'ldi?
- (10 daq.) Rejalash jadvalida 40 daqiqalik taqdimotni rejalang: stansiyalar, har bir jamoa a'zosi uchun tushuntirish vazifasi, fikr kartochkasi va zaxira reja.
Fasilitator ushbu topshiriq bo'ylab dars davomida olib boradi.
Muhokama uchun savollar
- Qaysi mezon so'zlarini ikki juftlik turlicha o'qidi? Ularni qanday qayta yozardingiz?
- Stansiya rejasi jim o'quvchiga qanday haqiqiy vazifa beradi?
- Tomoshabin fikr kartochkalari bilan nima qilasiz?
Fikr yuriting
- Odatdagi baholash so'zlaringizdan (yaxshi, zaif, harakat) qaysi birini sanash mumkin bo'lgan narsaga almashtira olasiz?
- Sinfingizda kim rol rejalamasangiz, taqdimotda hech qachon gapirmaydi?
- Oxirgi tomoshabin sizga nima dedi va buni qayerga yozdingiz?
Ertaga sinab ko'ring
- Sanoqdan foydalangan uch darajali bitta mezon qatorini yozing va uni hamkasb bilan bitta ishda sinab ko'ring.
- Keyingi boshlashda o'quvchilarga mezonlar jadvali va bitta yaxshi ish namunasini, qoralama bosqichida yana ko'rsating.
- Keyingi ochiq dars yoki taqdimot uchun o'nta choraklik fikr kartochkasini chop eting va saqlang.
Qo'shimcha o'qish va havolalar
Mezonlar jadvalini boshida ulashing, mahsulot va jarayonni dalil bilan baholang va tomoshabinni ham tinglaydigan taqdimotda har bir o'quvchiga gapirish imkonini bering.