Boshqa kursga o'tish ▾
Dars 4. Ko'plab tashabbuslarni ortiqcha yuklamasdan boshqarish
Maqsad. Har bir tashabbusni o'qituvchi-soatlari bilan ro'yxatga olish, ularni ustuvorliklarga nisbatan oddiy mezon bilan baholash, to'xtatish, birlashtirish, yengillashtirish yoki saqlashni hal qilish, alohida o'qituvchilardagi yukni xaritalash, boshlanishlarni navbatlashtirish va to'xtatish ro'yxatini hurmat bilan xabar qilish.
Ko'p maktablar g'oya yetishmasligidan emas, hech qachon nafaqaga chiqmaydigan juda ko'p g'oyadan aziyat chekadi. Charchagan yoki qarshilik qilayotgandek ko'ringan o'qituvchilar shunchaki beshta loyihani ko'tarayotgan bo'lishi mumkin va ularning har biri boshlanganda mantiqiy tuyulgan. Bu dars rahbarga nimani to'xtatish, nimani birlashtirish va nimani saqlashni hal qilishga, har bir odamdagi haqiqiy yukni ko'rishga va yangi ishni bosqichlarga bo'lishga yordam beradi, shunda hech kim uchta loyihaning og'ir qismida bir vaqtda bo'lmaydi.
Asosiy g'oyalar
Ortiqcha yuklama nega paydo bo'ladi
- Tashabbuslar to'planib boradi. Har birining yaxshi sababi bor: tuman tadbiri, donor loyihasi, o'qituvchi g'oyasi, o'tgan yilgi reja. Hech kim birontasini olib tashlamaydi, shuning uchun har yili maktab ko'proq blanka, yig'ilish va tadbirni ko'taradi.
- ASCD maqolasi 120 dan ortiq tashabbusni ro'yxatga olgan, ularni xarajat, ko'lam, dalil, samaradorlik va ustuvorliklarga mosligi bo'yicha baholagan va 51 taga qisqartirgan AQSh okrugini tasvirlaydi. Usul raqamlardan muhimroq: hammasiga qarang, so'ng qaror qiling.
- Ortiqcha yuklama xodimlarning zaifligi emas, rahbarlik muammosi. Qarshilik qilayotgandek ko'ringan o'qituvchi shunchaki beshta loyihani ko'tarayotgan bo'lishi mumkin. Maktab o'zgarishi bo'yicha tadqiqotlar o'zgarish zararli yoki xalaqit beruvchi tuyulganda qarshilik asosli bo'lishi mumkinligini qayd etadi.
Ro'yxat, mezon, qaror
- Barcha tashabbusni bir varaqda sanang: qayerdan kelgan, kim bajaradi, oyiga o'qituvchi-soat, bu yerda ishlashiga dalil, majburiymi va qaysi ustuvorlikka xizmat qiladi. To'garak yoki hisobot kabi jim narsalarni ham kiriting.
- Har birini ustuvorliklarga mosligi (0-2), dalil (0-2) va yuklama (2 yengil, 1 o'rta, 0 og'ir) bo'yicha baholang. Yuqori yig'indi saqlanadi; o'rta yig'indi birlashtiriladi yoki yengillashtiriladi; past yig'indi to'xtatiladi, to'xtatib turiladi yoki topshiriladi.
- Majburiy bandlarni to'xtatib bo'lmaydi, lekin ularni eng yengil me'yorga mos usulda bajarish, boshqa hisobot bilan birlashtirish yoki uch marta o'rniga bir marta o'tkazish mumkin. Homiylarga va'dalarni ular tugaguncha bajaring, so'ng baholamasdan yangilamang.
Yuk xaritasi va ketma-ketlik
- Tashabbuslarni maktab bo'yicha emas, odam bo'yicha sanang. Sakkiz tashabbusli maktabda uch o'qituvchi beshtasida qatnashishi mumkin. Oddiy xarita chizing: yon tomonda o'qituvchilar, tepada tashabbuslar, kesishgan joyda belgi. Eng og'ir qatorlarni qayta taqsimlang.
- Boshlanishlarni navbatlang. EEF qo'llanmasi Izlash, Tayyorlash, Ijro va Davom ettirishni bosqichlar sifatida tasvirlaydi. Barcha tashabbus bir chorakda og'ir Ijro bosqichiga kirmasin va har biriga ko'rib chiqish yoki tugash sanasini bering.
- Qolganini bitta hikoyaga bog'lang: 'Bu yil o'quvchilar savollari va fikr-mulohazasi ustida ishlaymiz, o'zaro kuzatuv, daftar tekshiruvi va yig'ilish soati shunga xizmat qiladi'. Uyg'unlik bir-biriga bog'liq bo'lmagan talablar ro'yxatidan yengilroq seziladi.
Yo'q deyish va to'g'ri to'xtatish
- Yangi so'rovga yo'q deyishning to'rt qadamli usuli: minnatdorchilik bildirib qiymatini ayting; ustuvorliklarga qarshi sinang; keyinroq, birlashtirilgan yoki kichik sinov kabi muqobil taklif qiling; javob sanasini bering. Mehribon yo'q hech qachon bajarilmaydigan jim ha'dan yaxshi.
- To'xtatishlarni ochiq va hurmat bilan e'lon qiling: nima to'xtayotganini, nega, odamlar nimani saqlashini va nimani qaytarib olishini ayting. Eski tashabbusni qurganlarga minnatdorchilik bildiring. Mehnati bekor ketdi deb his qilganlar keyingi rejaga ishonmaydi.
- O'zingiz namuna bo'ling: avval o'z ishingizdan bitta narsani to'xtating. Har chorak ikkita oddiy yuklama ko'rsatkichini kuzating: bir o'qituvchiga to'g'ri keladigan tashabbuslar soni va oylik o'qituvchi-soatlar, va xodimlar bilan ulashing.
Har bir tashabbus uchun qarorlar
To'xtatish yoki to'xtatib turish
Mosligi past, dalil past, og'ir
- Natija ma'lumoti yo'q ixtiyoriy tadbir
- O'quvchilar boshqarib qayta boshlasa bo'ladigan to'garak
- Homiy loyihasi: tugating, yangilamang
Birlashtirish yoki yengillashtirish
Foydali, lekin qimmat yoki takroriy
- O'zaro kuzatuv o'quvchi savollariga qo'shiladi
- Olimpiadaga tayyorgarlik bo'linadi
- Majburiy hisobot davomat sanog'i bilan birlashadi
Saqlash va himoyalash
Ustuvorlikka xizmat qiladi, yetarlicha yengil
- Qoldirishni kuzatish tartibi
- Fikr-mulohaza uchun jamoa soati
- Yiliga ikki marta o'quvchi so'rovnomasi
Ro'yxatni o'qish: to'xtatish, to'xtatib turish, birlashtirish, yengillashtirish, saqlash
Ro'yxat sizga faktlarni beradi; qaror mulohazani talab qiladi. Yaxshi g'oyani ustuvorlikdan ajrating: maktab to'garakni ajoyib deb o'ylashi mumkin va baribir uni bu yil ustuvorlik qilmaydi. Har bir band haqida to'rt savol bering: u joriy ustuvorlikka xizmat qiladimi, bu yerda ishlashiga dalil bormi, necha o'qituvchi-soat oladi va majburiymi yoki va'da qilinganmi? An'ana va sarflangan harakat eski bandlarni to'xtatishni qiyinlashtiradi, shuning uchun ularni ovoz chiqarib nomlang.
Har bir qaror to'xtatish emas. To'xtatib turish bandni qaytish sanasi bilan qaytaradi. Birlashtirish bir narsaga qaratilgan ikki bandni, masalan o'zaro kuzatuv va o'quvchi savollari ustidagi ishni, birlashtiradi. Yengillashtirish maqsadni saqlaydi va kuchni kamaytiradi, masalan olimpiadaga tayyorgarlikni ko'proq o'qituvchi o'rtasida bo'lish bilan. Majburiy va homiy bandlari eng yengil me'yorga mos shaklda saqlanadi va baholashsiz yangilanmaydi.
Uyg'unlik, bosqichlar va uch vazifa qoidasi
Kamroq band javobning faqat bir qismi. Qolgani bitta hikoya aytishi kerak: 'Bu yil qoldirish va o'quvchi savollari ustida ishlaymiz va qiladigan hamma ishimiz bulardan biriga xizmat qilishi kerak.' Band hikoyaga bog'lanmasa, bu uni ko'rib chiqish signali. Uyg'un reja 5-sinf o'qituvchisiga, ota-onaga va bo'limga tushuntirish uchun osonroq.
Yukni yoyish uchun bosqichlardan foydalaning. EEF qo'llanmasi izlash, tayyorlash, ijro va davom ettirishni ajratadi; og'ir qism ijro. Bir o'qituvchi bir chorakda ikkitadan ko'p bandda ijroda bo'lmasin va yuk xaritasiga, masalan odamga uchta faol vazifa kabi, oddiy chegara qo'ying. Chegara oshganda vazifani ko'chiring, boshlanishni kechiktiring yoki bandni to'xtating. Har chorak o'qituvchiga bandlar sonini kuzating va xodimlar bilan ulashing.
Sinfdan misollar
Chirchiqda o'n ikki band
Vaziyat. Chirchiqdagi direktor bitta varaqda o'n ikki bandni sanaydi va har birini moslik, dalil va yuk bo'yicha baholaydi. Uchtasi nol yoki bir ball oladi va to'xtatiladi. Ikkitasi takrorlanadi va birlashtiriladi. Bitta majburiy blanka yarim sahifagacha qisqartiriladi. Xodimlar varaqni yig'ilishdan oldin ko'radi. Yig'ilishda direktor har kim nimani qaytarib olishini aytadi: jami oyiga o'n to'rt o'qituvchi-soat. To'xtatilgan tadbirni olib borgan ikki o'qituvchiga qurganlari uchun nomma-nom minnatdorchilik bildiriladi.
Xulosa. Umumiy varaq va ko'rinadigan yutuqlar qisqartirishlar ro'yxatini xodimlar qabul qila oladigan qarorga aylantiradi.
To'rttasini ko'targan kutubxonachi
Vaziyat. Nukusda yuk xaritasi maktab kutubxonachisi to'rtta tashabbusda ekanini ko'rsatadi: o'qish tadbiri, homiy loyihasi, 9-sinf hisoboti va olimpiada. Hech kim sanamagan, chunki har bir vazifa kichik tuyulgan. Direktor o'qish tadbirini uch o'qituvchilik jamoaga o'tkazadi va homiydan yengilroq hisobot so'raydi. Kutubxonachida endi ikki vazifa bor va u o'quvchilarga kitob tanlashda yordam berishga vaqti borligini aytadi.
Xulosa. Tashabbuslarni maktab bo'yicha emas, odam bo'yicha sanash yukni kim ko'tarayotganini ko'rsatadi.
Qarshida mehribon yo'q
Vaziyat. Tuman Qarshidagi maktabdan yana bir o'qish musobaqasiga qo'shilishni so'raydi. Direktor mutaxassisga maktabni o'ylagani uchun rahmat aytadi, bu yil vaqt qoldirish va o'quvchi savollariga ketishini aytadi, kelasi kuzda qo'shilishni va finalga ikki o'quvchi yuborishni taklif qiladi va 20-oktyabrgacha javob beradi. Mutaxassis bu yaxshi deb javob beradi. Ikki o'qituvchi birinchi haftadayoq stollariga tushadigan vazifadan qutuladi.
Xulosa. Muqobil va sanali mehribon yo'q ustuvorliklarni ham, munosabatni ham himoya qiladi.
Keng tarqalgan xatolar
- Har bir tashabbusga 'saqlash' berish, chunki har birining o'qituvchilar xonasida do'sti bor.
- To'xtatishlarni minnatdorchiliksiz xat bilan e'lon qilish, shunda odamlar mehnati bekor ketdi deb his qiladi.
- Tashabbuslarni maktab bo'yicha sanab, ko'pini ko'taradigan ikki-uch odamni ko'rmay qolish.
- Barcha yangi ishni bir chorakda boshlash, shunda hammasi birga og'ir ijro bosqichida bo'ladi.
Ro'yxat, baho, qayta taqsimlash va e'lon
- Uchlikda (5 daq.): To'plamni oching. Namunaviy maktab (520 o'quvchi) ikki yangi ustuvorligi yonida to'qqizta tashabbusni bajaradi (A jadval). Xodimlar charchagan. Siz rahbariyat jamoasisiz va har biri bilan nima qilishni hal qilish uchun bir soatingiz bor.
- Uchlikda (15 daq.): har bir tashabbusni mezon bo'yicha baholang (B jadval): ikki ustuvorlikka mosligi, dalil, yuklama. Yig'indilarni qo'shing va to'xtatish, to'xtatib turish, yengillashtirish, birlashtirish yoki saqlashni taklif qiling. Majburiy va va'da qilingan bandlarni alohida belgilang.
- Uchlikda (15 daq.): qarorlaringizdan oldin va keyin har bir o'qituvchining faol tashabbuslarini sanash uchun yuk xaritasidan (C jadval) foydalaning. Eng ortiqcha yuklangan odamni toping, bitta vazifani joyi bor odamga o'tkazing va hech bir o'qituvchida uchtadan ko'p tashabbus yo'qligini tekshiring.
- Uchlikda (10 daq.): saqlanganlarni to'rt chorakli vaqt chizig'iga (D jadval) Izlash, Tayyorlash, Ijro, Davom ettirish bosqichlari bilan joylashtiring. Bir o'qituvchida bir chorakda ikkitadan ko'p tashabbus Ijro bosqichida bo'lmasin. Har biriga tugash yoki ko'rib chiqish sanasini bering.
- B qism (15 daq.): xodimlarga nima to'xtashi, nima birlashishi va maktab nimaga e'tibor qaratishi haqida xabar yozing (taxminan 150 so'z). So'ng yana bir tadbirga qo'shilish haqidagi tuman so'roviga to'rt qadamli 'mehribon yo'q' qoralamasini yozing (E jadval).
- Xodimlar rol o'yini (10 daq.): bir kishi xabarni direktor sifatida o'qiydi; boshqasi to'garagi to'xtatilgan o'qituvchini o'ynaydi: 'Demak, butun mehnatim bekorga ketdimi?' Direktor javob beradi. Bir marta almashing. Qaysi so'zlar yordam bergani va qaysilari og'ritganini yozib oling.
- Yakka (15 daq.): to'plamdagi rahbarlik topshirig'ini yozing: o'z maktabingiz yoki klasteringizdagi tashabbuslarni qanday ro'yxatga olasiz, qaysi mezondan foydalanasiz, avval nimani to'xtatasiz va ro'yxat hamda yuk xaritasini qaytarib olib kelish sanasi.
Fasilitator ushbu topshiriq bo'ylab dars davomida olib boradi.
Muhokama uchun savollar
- Qaysi tashabbusni to'xtatish eng qiyin edi va bu dalil, an'ana yoki odam sababidanmi?
- Yuk xaritasi ro'yxat ko'rsatmagan nimani ko'rsatdi?
- E'londagi qaysi so'zlar obro'ni saqladi va qaysilari o'qituvchini rad etilgandek his qildirardi?
Fikr yuriting
- Maktabingizdagi hech kim shubha qilmagan eng eski tashabbus qaysi va uni kim boshlagan?
- Qaysi hamkasb eng ko'p tashabbusni ko'taradi va hech qachon yo'q demagan?
- Ustuvorliklarga joy ochish uchun bu yil shaxsan nimani to'xtatdingiz?
Ertaga sinab ko'ring
- Maktabingizdagi barcha tashabbus va doimiy yig'ilishlarni bir varaqda o'qituvchi-soat va bajaruvchi bilan sanab chiqing.
- Olti o'qituvchi uchun yuk xaritasini chizing va uchtadan ko'p faol vazifasi borlarni belgilang.
- Joriy bitta so'rovga uch gaplik mehribon yo'q yozing: minnatdorchilik, ustuvorlikka bog'liq sabab va sanali muqobil.
Qo'shimcha o'qish va havolalar
Hamma narsani ro'yxatga oling, ustuvorliklarga nisbatan baholang, odam bo'yicha yukni sanang, boshlanishlarni navbatlang va to'xtatishlarni hurmat bilan e'lon qiling: kamroq narsa yaxshi bajarilsa, natija va ruhiyat ko'tariladi.