NITECNizomiy Innovative Teaching Excellence Center
Dastur / 15.2 O'qituvchilarni tayyorlash o'quv dasturini yaratish
Boshqa kursga o'tish ▾
5.1 O'quvchilar qanday o'rganishini tushunish5.2 Dars rejalashtirish asoslari5.3 Sinfni boshqarish5.4 O'quvchilarni jalb qilish5.5 Baholash asoslari5.6 Farqlangan ta'lim5.7 O'quvchilar va ota-onalar bilan muloqot5.8 Raqamli ta'lim asoslari5.9 O'qituvchilar uchun AI savodxonligi5.10 Refleksiv o'qitish amaliyoti6.1 Ko'p tilli sinflar: o'zbek, rus va ingliz tillarida o'qitish6.2 Katta sinflarda samarali o'qitish6.3 Boshlang'ich savodxonlik va sonshunoslik asoslari6.4 Sinf texnologiyalari asoslari6.5 Ko'p madaniyatli jamoada ota-onalar bilan ishlash6.6 Yangi o'qituvchilar uchun farovonlik va stressni boshqarish8.1 Ilg'or baholash va fikr-mulohaza8.2 O'quv tahlili8.3 Tadqiqotga asoslangan ta'lim8.4 Loyihaga asoslangan ta'lim8.5 Tanqidiy fikrlash8.6 Farqlash va inklyuziya8.7 AI yordamida o'qitish8.8 O'quv dasturini loyihalash8.9 O'quvchilar motivatsiyasi8.10 Amaliy tadqiqot9.1 Tadqiqot orqali STEM o'qitish9.2 San'at va ijodkorlikni integratsiya qilish9.3 Ekologik va barqarorlik ta'limi9.4 Aralash va "teskari sinf" dizayni9.5 Ko'p tilli o'quvchilarni qo'llab-quvvatlash9.6 O'yinlashtirish va o'yinga asoslangan ta'lim11.1 O'quv jarayoni bo'yicha kouching11.2 Yangi o'qituvchilarga mentorlik11.3 Ilg'or pedagogik dizayn11.4 Dalillarga asoslangan o'qitish11.5 Sinf tadqiqoti11.6 Yaxshilash uchun o'quv tahlili11.7 Ta'limda AI innovatsiyasi11.8 Kasbiy ta'limni loyihalash11.9 Hamkasblar kuzatuvi11.10 Sinfdagi innovatsiyaga rahbarlik qilish12.1 O'quv aylanalari orqali hamkasblarga kouching12.2 Ma'lumotlarga asoslangan maktabni rivojlantirish12.3 Milliy/xalqaro andozalar uchun baholashni loyihalash12.4 Kasbiy ta'lim hamjamiyatiga rahbarlik qilish12.5 Keng ko'lamli shaxsiylashtirilgan ta'lim uchun AI vositalari12.6 Maxsus ta'lim ehtiyojlari va inklyuziv pedagogika14.1 Ta'limda yetakchilik14.2 O'quv jarayonida yetakchilik14.3 O'qituvchilarni rivojlantirish tizimlari14.4 Maktabni rivojlantirish14.5 Ta'lim innovatsiyasiga rahbarlik qilish14.6 AI dan strategik foydalanish14.7 Ta'lim tadqiqoti va siyosati14.8 Kouching va mentorlik tizimlari14.9 Kasbiy ta'lim hamjamiyatlari14.10 Ta'limda o'zgarishlarni boshqarish15.1 Ta'lim siyosati va tizimli fikrlash15.2 O'qituvchilarni tayyorlash o'quv dasturini yaratish15.3 Grant yozish va maktab innovatsiyasini resurslar bilan ta'minlash15.4 Xalqaro andozalar: AITSL, NIE va PISA tizimlari15.5 Maktablarda AI boshqaruvi va etikasi15.6 Innovatsiyani maktablar tarmog'i bo'ylab kengaytirishDastur (64) →

Dars 1. O'qituvchi kompetensiyalaridan dastur natijalarigacha

Maqsad. Dastur maqsadini va oltitadan oshmaydigan kuzatiladigan natijalarni yozish hamda har bir kompetensiya qayerda kiritilishi, mashq qilinishi va baholanishini ko'rsatadigan kompetensiyalar xaritasini tuzish.

Nega bu muhim

Dastur bir gapda va'da qilinadi va ko'p narsa bilan isbotlanadi. Bu dars asosiy g'oyalardan tashqariga chiqadi: maqsad gapidan trener ham, direktor ham tekshira oladigan natijalarga qanday ko'tarilish va kompetensiyalar xaritasi yig'ilishini uzun istaklar ro'yxati bilan emas, qarorlar bilan tugaydigan qilib qanday o'tkazish. Bu qadamsiz keyingi har bir loyiha tanlovi o'qituvchilar nima qilishi kerakligidan uzilib qoladi.

Asosiy g'oyalar

Dastur uzoq seminar emas

  • 11.8 kursi (Kasbiy ta'limni loyihalash) bitta seminar va uning davomini loyihalashni o'rgatdi. Dastur esa aniq natijaga va odatda sertifikat kabi hujjatga olib boradigan rejalashtirilgan modullar to'plamidir.
  • Bu savollarni o'zgartiradi. Kim uchun, ular nimaga ega bo'lishi kerak, oxirida nimani eplaydi va xonadan tashqaridagi odam sertifikatga qanday ishonadi?
  • Maqsadni bir gapda yozing: 'Dasturni tugatgan 2-6-sinf o'qituvchilari o'z sinfida o'qib tushunishni o'rgata va tekshira oladi hamda dalil ko'rsata oladi.'

Mavzulardan emas, kompetensiyalardan boshlang

  • Kompetensiya - o'qituvchi haqiqiy sinfda yaxshi bajaradigan, bilim, ko'nikma va odatdan tashkil topgan ish. 'Qisqa topshiriqlar bilan o'quvchilar tushunishini tekshiradi va natijadan foydalanadi' - kompetensiya; 'baholash' esa faqat mavzu.
  • Ro'yxatni ommaviy o'qituvchi doirasi yoki siz ishlatadigan milliy standartlardan oling (14.3 kursi, O'qituvchilarni rivojlantirish tizimlariga qarang), so'ng bu dastur haqiqatan rivojlantiradigan beshta-oltitasini tanlang.
  • O'n beshta kompetensiyani rivojlantirmoqchi bo'lgan dastur birontasini ham rivojlantirmaydi. Nima qamrovdan tashqarida va uni qayerdan topish mumkinligini ochiq ayting.

O'qituvchi ko'rsata oladigan natijalar

  • Yaxshi natija to'rt qismdan iborat: kuzatish mumkin bo'lgan fe'l, bajariladigan ish, sharoit va me'yor. 'Davlat darsligidagi matn asosida o'qishdan oldin, o'qish paytida va o'qishdan keyingi topshiriqli 45 daqiqalik o'qish darsini rejalashtiring.'
  • 'Biladi', 'tushunadi', 'xabardor bo'ladi', 'qadrlaydi' so'zlaridan qoching. Blumning qayta ko'rib chiqilgan taksonomiyasi eslab qolish va tushunishdan qo'llash, tahlil, baholash va yaratishgacha qulay zina; dastur natijalarining ko'pi qo'llash va undan yuqori darajada bo'lishi kerak.
  • O'qituvchi nima qilishini yozing, trener nima qilishini emas. 'Trener o'n ikkita usulni taqdim etadi' - trener uchun reja, natija emas.

Kompetensiyalar xaritasi va manfaatdorlar tekshiruvi

  • Kompetensiyalar xaritasi - jadval: chap tomonda kompetensiyalar, yuqorida modullar. Har bir katakka I (kiritiladi), P (mashq qilinadi) yoki A (baholanadi) yozing. Har bir kompetensiyada kamida bitta I, ikkita P va bitta A bo'lishi kerak.
  • Jadvalni qatorlar bo'yicha o'qib bo'shliqlarni (hech mashq qilinmagan kompetensiya), ustunlar bo'yicha o'qib ortiqcha yukni (beshta kompetensiyani ko'targan modul) toping. Biror dars yozishdan oldin jadvalni tuzating.
  • Keyin qoralamani uch guruh bilan tekshiring: dasturni oladigan o'qituvchilar, ularni qo'yib yuboradigan maktab direktorlari va o'quvchilar natijalarini biladigan odam. Har biridan 'Ishonish uchun nimani ko'rishingiz kerak?' deb so'rang va qoralamani o'zgartiring.

Maqsaddan mashg'ulotgacha

MaqsadBir gap: kim tugatadi va nima qila oladi
Dastur natijalariBeshtadan sakkiztagacha kuzatiladigan bayon
Modul natijalariModulga uchtadan beshtagacha, xaritaga bog'langan
Mashg'ulot maqsadlariGuruh bugun qiladigan bir-ikki ish
Har bir daraja yuqoridagisining kichik bo'lagi.

Yozishning to'rt darajasi, bitta zanjir

Natijalar to'rt darajada yashaydi. Maqsad gapi kim tugatishini va nimani qila olishini aytadi. Dastur natijalari, beshtadan sakkiztagacha, buni kuzatiladigan so'zlar bilan yoyadi. Modul natijalari, har birida uchtadan beshtagacha, shu blokdan keyin o'qituvchi nimani qila olishini aytadi. Mashg'ulot maqsadlari, bir-ikkita, guruh bugun nima qilishini aytadi. Har bir daraja yuqoridagisining kichik bo'lagi bo'lishi kerak, shunda har qanday faoliyatni maqsadgacha kuzatib borish mumkin.

Fe'llaringiz balandligini tekshirish uchun Blum zinasidan foydalaning. Agar har bir natija eslab qolish yoki tushunish darajasida bo'lsa, dastur amaliyot haqida gapira oladigan o'qituvchilar beradi. Natijalarning ko'pi qo'llash, tahlil yoki yaratish darajasida bo'lsin, bir-ikkitasi esa haqiqatan bilish kerak bo'lgan joyda, masalan aniq va xulosa savollari farqida, eslab qolishda qolsin.

Kompetensiyalar xaritasi yig'ilishini o'tkazish

Katta qilib chizilgan jadvalni qog'ozda olib keling va ekranda emas, qalamlar bilan birga to'ldiring. A ustunidan, baholanadigan kataklardan boshlang, chunki u eng qiyin va ko'pincha bo'sh qoladi. So'rang: 'Bu kompetensiyani o'qituvchining o'z sinfida qayerda ko'ramiz va kim ko'radi?' Hech kim javob bera olmasa, kompetensiya ehtimol mavzu va qayta so'zlanishi yoki olib tashlanishi kerak.

Keyin qisqartirish qoidasini qo'llang. Har bir kompetensiya o'z o'rnini kamida bitta I, ikkita P va bitta A bilan qozonishi kerak, dasturning soatlari esa qat'iy. Agar kompetensiyaga modulni ortiqcha yuklamasdan ikkita mashq katagini berib bo'lmasa, u keyingi dasturga o'tadi. Ochiq va sabablari yozilgan qisqartirish vaqt tugaganda sodir bo'ladigan jim qisqartirishning oldini oladi.

Sinfdan misollar

O'n beshta kompetensiya oltitaga aylanadi

Vaziyat. Samarqanddagi tuman markazida metodistlar guruhi 90 soatlik o'qish dasturi uchun o'n beshta kompetensiyani sanaydi. Rahbar har biridan so'raydi: 'Buni bitta o'qituvchining portfoliosida ko'rsata olamizmi?' To'qqiztasi sinovdan o'tmaydi yoki takrorlanadi. Bir soatdan keyin guruh oltitasini qoldiradi, har bir qisqartirish sababini kartaga yozadi va kartalarni xarita ostiga yopishtiradi. Markaz rahbari kelganda, kartalar uning nima qoldirilgani haqidagi savoliga javob beradi.

Xulosa. Ochiq va sabablari yozilgan qisqartirishlar dasturni himoya qilishga yaroqli qiladi va keyinroq jim qisqartirishdan saqlaydi.

Bo'sh baholash ustuni

Vaziyat. Toshkent jamoasi 60 soatlik dastur xaritasini chizadi va har bir A oxirgi modulda turganini payqaydi. O'qituvchilar 50 soat davomida muvaffaqiyat qozonayotganlari haqida fikr-mulohazasiz mashq qilar edi. Jamoa qisqa portfolio yozuvlaridan foydalanib, ikkita A katagini o'rta modullarga ko'chiradi, oxirgi modul esa amaliy topshiriq uchun qoladi. Birinchi guruhda yakuniy baholashdan hayratlangan o'qituvchilar kamroq bo'ladi.

Xulosa. Baholashni dastur bo'ylab taqsimlash uni faqat yakuniy hukm emas, fikr-mulohazaga aylantiradi.

Direktor ajratish qoidasini belgilaydi

Vaziyat. Matematika dasturi natijalarini yakunlashdan oldin Buxorodagi direktor o'rinbosari qoralamani uch maktab direktoriga ko'rsatadi. Biri so'raydi: 'Sinfga kirganimda bu natijalarning qaysi birini ko'raman?', boshqasi o'qituvchilarni shanba kuni qo'yib yubora olishini, ish kunlari esa yo'qligini aytadi. O'rinbosar ikkita natijani sinf so'zlari bilan qayta yozadi va shanba qoidasini tavsifga kiritadi, shunda reja direktorlar haqiqatan bera oladigan narsaga qurilgan bo'ladi.

Xulosa. Manfaatdorlar tekshiruvi aniq savollar bersa va javoblarni yozsa, loyihani o'zgartiradi.

Keng tarqalgan xatolar

  • Doiradan kompetensiyalar ro'yxatini qaysi biri bu dasturda haqiqatan rivojlanishini tanlamasdan ko'chirish.
  • Natijalarni trenerning harakatlari haqida yozish, masalan 'taqdim etadi', 'tushuntiradi' yoki 'yoritadi'.
  • Xaritani faqat I bilan to'ldirib, A kataklarini keyinga qoldirish.
  • Manfaatdorlardan 'Ishonish uchun nimani ko'rishingiz kerak?' o'rniga 'Rozimisiz?' deb so'rash.
Amaliy topshiriq · ~85 daq.

Sakkizta umiddan xaritagacha

  1. Amaliyot to'plamini oching. Samarqanddagi tuman markazi 'Ma'noli o'qish, 2-6-sinflar' nomli 90 soatlik sertifikat dasturini rejalashtirmoqda, besh modulli. Sizda sakkizta qoralama maqsad, oltita kompetensiya va bo'sh xarita bor. O'z klasteringizda haqiqiy qoralamadan foydalaning. (5 daq.)
  2. Yakka (10 daq.): sakkizta maqsadning har birini aniq natija, noaniq fe'l, trener faoliyati yoki bitta dastur uchun juda katta deb belgilang. Sabablarini bir necha so'z bilan yozing.
  3. Juftlikda (15 daq.): zaif maqsadlarni fe'l, ish, sharoit va me'yor bilan natija sifatida qayta yozing. Keyin dastur maqsadini bir gapda yozing va dastur qisqaroq bo'lsa, qaysi bitta kompetensiyani olib tashlashingizni hal qiling.
  4. Uchlikda (20 daq.): besh modul uchun kompetensiyalar xaritasini I, P va A bilan to'ldiring. Qoida: har bir kompetensiyada kamida bitta I, ikkita P va bitta A bor, hech bir modul uchtadan ortiq kompetensiya ko'tarmaydi.
  5. Butun guruh (10 daq.): xaritangizni qatorlar va ustunlar bo'yicha o'qing. Bitta bo'shliq va bitta ortiqcha yukni ayting va tuzating. B qism pastda boshlanadi.
  6. B qism, manfaatdorlar tekshiruvi (13 daq.): uchlikda bitta guruhni (o'qituvchilar, direktorlar yoki o'quvchi natijalarini biladiganlar) tanlang. Qoralama haqida ularga beradigan uchta savolni yozing, so'ng ularning ehtimoliy e'tirozini va javobingizni oldindan ayting.
  7. Yakka (12 daq.): to'plamdagi rahbarlik topshirig'ini yozing va olib keladigan kompetensiyalar ro'yxatini tanlang.

Fasilitator ushbu topshiriq bo'ylab dars davomida olib boradi.

Muhokama uchun savollar

  • Qaysi maqsad natija sifatida qayta yozilganda eng ko'p o'zgardi va bu nimani ko'rsatdi?
  • Xaritani ustunlar bo'yicha o'qish ortiqcha yuk haqida nimani ko'rsatdi va nimani ko'chirdingiz?
  • Qaysi manfaatdor e'tirozi sizni ko'proq tashvishlantiradi va unga dalil bilan qanday javob berasiz?

Fikr yuriting

  • Sizning tumaningiz yoki maktabingizdagi qaysi dasturda sertifikat bor, ammo egasi nima qila olishi aniq aytilmagan?
  • Dastur soatlarining uchdan birini yo'qotsa, qaysi kompetensiyani himoya qilgan bo'lar edingiz?
  • Tizimingizda kim katta qishloq sinflaridagi o'qituvchilar uchun natijalar real ekanini halol ayta oladi?

Ertaga sinab ko'ring

  • Maktabingiz taklif qiladigan bitta kursni oling va maqsadlaridagi har bir fe'lning tagiga chizing. Har birini kuzatiladigan yoki yo'q deb belgilang va bittasini qayta yozing.
  • O'zingiz o'qitadigan bo'lim uchun qog'ozga I, P va A bilan uch-uchlik xarita chizing va qaysi katak bo'sh ekanini ko'ring.
  • Bitta direktordan 'O'qituvchi devoridagi sertifikatga ishonish uchun nimani ko'rishingiz kerak?' deb so'rang va javobni so'zma-so'z yozing.

Qo'shimcha o'qish va havolalar

Bloom's TaxonomyTemple University, CTE Success Hub · tashqi havolaBlum taksonomiyasining olti darajasi va harakat fe'llari haqida qisqa sahifa, o'n daqiqada o'qiladi; natijalarni yozishda zina sifatida foydalaning.Understanding by Design, Expanded 2nd EditionASCD · tashqi havolaWiggins va McTighe ning teskari loyihalash nashriyot sahifasi: istalgan natijadan boshlang, so'ng dalil va faoliyatni belgilang.ECTS Users' GuideEuropean Commission · tashqi havolaO'quvchi nimani biladi, tushunadi va qila oladi deb o'rganish natijalarini belgilaydigan Yevropa qo'llanmasi; natijalar va yuklama bo'limlarini ko'ring.Effective Teacher Professional DevelopmentLearning Policy Institute · tashqi havolaSamarali o'qituvchi kasbiy rivojlanishining yetti belgisi haqida ma'lumot varaqasi, natijalaringiz amaliyotga olib borishini tekshirish uchun foydali.
Asosiy xulosa

Dastur oxiridagi o'qituvchidan boshlanadi: bitta maqsad gapi, bir nechta kuzatiladigan natija va bo'shliqsiz, ortiqcha yuksiz modul xaritasi.

← Kursga qaytishKeyingi dars →