Dastur / 5.7 O'quvchilar va ota-onalar bilan muloqot

Boshqa kursga o'tish ▾

5.1 O'quvchilar qanday o'rganishini tushunish 5.2 Dars rejalashtirish asoslari 5.3 Sinfni boshqarish 5.4 O'quvchilarni jalb qilish 5.5 Baholash asoslari 5.6 Farqlangan ta'lim 5.7 O'quvchilar va ota-onalar bilan muloqot 5.8 Raqamli ta'lim asoslari 5.9 O'qituvchilar uchun AI savodxonligi 5.10 Refleksiv o'qitish amaliyoti 6.1 Ko'p tilli sinflar: o'zbek, rus va ingliz tillarida o'qitish 6.2 Katta sinflarda samarali o'qitish 6.3 Boshlang'ich savodxonlik va sonshunoslik asoslari 6.4 Sinf texnologiyalari asoslari 6.5 Ko'p madaniyatli jamoada ota-onalar bilan ishlash 6.6 Yangi o'qituvchilar uchun farovonlik va stressni boshqarish Dastur (64) →

Dars 2. Tinglash va savol berish: o'quvchilar nimani nazarda tutayotganini eshiting

Maqsad. O'quvchini gapini bo'lmay tinglash, eshitganingizni qaytarib aytish va o'ylash uchun vaqt beradigan ochiq savol berish.

Nega bu muhim

O'qituvchi kunning ko'p qismida gapiradi, ammo o'quvchilar yodida qoladigan darslar ko'pincha o'qituvchi to'xtab tinglaganda boshlanadi. 'Bilmayman' degan bola 'Xato qilishdan qo'rqaman' demoqchi bo'lishi mumkin. Pauza bilan berilgan savol tez savol yetib bormaydigan fikrlashni chiqarishi mumkin. Bu sessiya jihoz talab qilmaydigan va oz vaqt oladigan, o'quvchilarni gapirishga ko'proq tayyorlaydigan oddiy tinglash va savol berish odatlarini beradi.

Asosiy g'oyalar

Tinglash — o'qitish vositasi

O'quvchilar nima qiyinligini faqat eshitilganini his qilsalar aytadi. Shoshilinch 'Bo'ldi, o'tir' eshikni yopadi.
Faol tinglash uch harakatdan iborat: to'liq e'tibor (ko'z, tanani burish, ruchkani qo'yish), gapini bo'lmaslik va eshitganingizni qaytarib aytish.
O'quvchi darajasiga tushing: kichik bola yonida parta tepasida turish o'rniga o'tiring yoki cho'kkalang.

Qayta ifodalang va tuyg'uni nomlang

Ma'noni o'z so'zlaringiz bilan qaytaring: 'Demak, uy vazifasini bajargansan, lekin varaq yirtilgan.' Bu tinglaganingizni ko'rsatadi va o'quvchiga sizni tuzatishga imkon beradi.
Faqat faktlarni emas, tuyg'uni ham nomlang: 'Kulishsa, uyatli bo'lsa kerak.' Nomlash hamma narsaga rozilik bildirish degani emas.
Tez yechim va nasihatdan qoching. Avval 'Eshityapman', keyin kerak bo'lsa 'Nima yordam beradi?'.

Fikrlashni ochadigan savollar

Yopiq savolning qisqa bitta javobi bor ('To'g'rimi?'). Ochiq savol tushuntirishni talab qiladi ('Qayerdan bilasan?', 'Agar ... bo'lsa nima bo'ladi?').
Har bir dars uchun ikki-uchta asosiy ochiq savolni sukunat paytida o'ylab topish o'rniga rejangizga yozing.
Foydali boshlanishlar: Nega, Qanday, Agar ... bo'lsa, Yana qanday usul bor, Nima uchun shunday deb o'ylaysan.

Kutish vaqti va adolatli navbat

Fikrlashga undovchi savoldan keyin taxminan 3-5 soniya jim turing. Ichingizda sanang. Sukunat — bu o'ylash, muvaffaqiyatsizlik emas.
O'quvchilardan 20 soniya yakka o'ylashni, so'ng bir daqiqa qo'shniga aytishni, keyin javob berishni so'rang. 34 kishilik sinfda bu ko'p ovozning eshitilishiga imkon beradi.
Noto'g'ri javobdan keyin tuzatishdan oldin 'Nega shunday o'yladingiz?' deb so'rang. Faqat birinchi qo'lni olmang: jimgina o'quvchini ham tanlang, uyatchan bo'lsa, oldindan shaxsan kelishib oling.

Bir mavzuda yopiq va ochiq savollar

Yopiq

Bitta qisqa javob

3/4 2/3 dan kattami?
Navro'z martdami?
Hikoya yoqdimi?

Ochiq

Tushuntirish kerak

Qaysi biri kattaligini qanday ko'rsatasiz?
Navro'zdagi har bir odat nimani anglatadi?
Qaysi lahza esingizda qoldi va nega?

Yopiq savollar faktni tekshiradi; ochiq savollar fikrlashni ko'rsatadi.

So'zlar ortidagi narsani tinglash

O'quvchilar ko'pincha aytmoqchi bo'lganidan kamroq gapiradi. 'Uy vazifasini unutdim' kasal qarindosh, umumiy daftar yoki javobdan qo'rquvni anglatishi mumkin. Yetishmayotgan narsaga ham quloq soling: odatda gapdon bola jim bo'lib qoldi, to'satdan hazil, ko'zlar partada. Ko'p oilalarda pastga qarash kattaga hurmat belgisi bo'lishi mumkin, shuning uchun uni itoatsizlik yoki yolg'on deb o'qimang.

Joyni ehtiyotkorlik bilan tanlang. Boshqalar yig'ishtirayotganda sinf eshigida shaxsiy suhbat ommaviy savoldan ko'ra ko'proq haqiqatni beradi. O'z so'zlaringizni kam qiling. 'Ko'proq ayt' deb kutsangiz, o'quvchi sukunatni haqiqiy xavotir bilan to'ldiradi.

Savollar zinapoyasi

Savollarning darajalari bor. Eslash ('Poytaxt qaysi?'), tushuntirish ('U nega o'sha yerda?'), qo'llash ('Yangi bozorni qayerda qurasiz va nega?') va baholash ('Qaysi reja yaxshiroq?'). Ko'p darslar birinchi zinada qoladi, chunki eslash savollarini berish tez va baholash oson. Har bir dars uchun yuqoriroq zinadan kamida bitta savolni rejalang va rejangizga yozing.

Ko'p savol bering, lekin ularga faqat ishonchli bir nechtasi emas, hamma o'quvchi javob berishiga ishonch hosil qiling. Rosenshine samarali o'qitish sharhida ko'p savol berish va barcha o'quvchilar javobini tekshirishni tavsiya qiladi. Juftlikdagi suhbat, mini-doskalar yoki birga ko'tarilgan qog'ozlar 34 kishilik sinfda ham shuni beradi.

Sinfdan misollar

Oxirgi qatordagi 'Bilmayman'

Vaziyat. Aziz Farg'onada 7-sinfda geografiyadan dars beradi. Jasurdan to'g'ridan-to'g'ri so'raganda, Jasur 'Bilmayman' deydi. Boshqani chaqirish o'rniga Aziz aytadi: 'Hechqisi yo'q. O'ylab ko'r, bir daqiqadan keyin qaytaman.' Darsdan keyin Jasurni eshikkacha kuzatib so'raydi: 'Bobong dalasi yonidagi kanalni o'ylasang nima ko'rasan?' Jasur ikki daqiqa gapiradi.

Xulosa. Pauza va shaxsiy ochiq savol 'Bilmayman'ni bilimga aylantirdi.

Javobdan oldin fikrlash

Vaziyat. Dilnoza Samarqandda 4-sinfda tabiatshunoslikdan dars beradi. U so'raydi: 'Nega ko'lmak quyoshda yo'qoladi?' O'tgan yili birinchi qo'lni olardi. Endi aytadi: 'Yakka 20 soniya o'ylang, qo'shningizga bir daqiqa ayting, keyin men tanlayman.' U besh xil tushuntirishni eshitadi, jumladan hech qachon qo'l ko'tarmagan qizdan.

Xulosa. O'yla-juftlikda-ulash va pauza jim o'quvchilarni jalb qiladi va javoblarni boyitadi.

Shikoyatni tinglash

Vaziyat. Malika Toshkentda 8-sinfda dars beradi. Bir qiz aytadi: 'Ovoz chiqarib o'qigim kelmaydi. Hamma kuladi.' Malika ruchkasini qo'yadi, uning yoniga cho'kkalaydi va aytadi: 'Kulishsa, uyatli bo'lsa kerak. Nima yordam beradi?' Qiz avval juftlikda o'qishni so'raydi. Malika rozi bo'ladi va sinfga mehr bilan tinglashni ham eslatadi.

Xulosa. Tuyg'uni nomlash va ochiq savol berish ishlaydigan yechimga olib keladi.

Keng tarqalgan xatolar

Bir soniya sukunatdan keyin o'z savolingizga o'zingiz javob berish.
Har safar birinchi ko'tarilgan qo'lni chaqirish.
O'quvchi muammoni tushuntirib bo'lmasidan maslahat berish.
O'quvchining so'zlarini ma'noni tushunganingizni ko'rsatmay to'tiqushdek takrorlash.

Amaliy topshiriq · ~40 daq.

Tinglang, qaytaring, so'rang

Uchtalik guruhlar tuzing: so'zlovchi, tinglovchi, kuzatuvchi. Amaliyot to'plamidan bitta vaziyat kartasini oling (so'zlovchi o'quvchi rolini o'ynaydi va tafsilot qo'shishi mumkin).
1-raund (4 daq.): tinglovchi qayta ifodalash va tuyg'uni nomlashdan boshqa hech narsa demaydi. Kuzatuvchi varaqchani belgilaydi. Rollarni almashing; jami uch raund (taxminan 15 daq.).
Juftlikda (10 daq.) to'plamdagi beshta yopiq savolni ochiq savolga aylantiring va har biri uchun qancha kutish vaqtini ishlatishni belgilang.
Butun guruh (10 daq.): bitta yangi ochiq savolni o'qing va birinchi javobdan keyin nima qilishingizni ayting.

Fasilitator ushbu topshiriq bo'ylab dars davomida olib boradi.

Muhokama uchun savollar

Tinglovchi sifatida nima eng qiyin edi: gapni bo'lmaslik, maslahat bermaslik yoki hal qilib qo'ymaslik?
Tinglovchi tuyg'uni qaytarib aytganda so'zlovchi nimani his qildi?
Shu hafta darsingizning qaysi qismida 3 soniyalik sukunat qoldirasiz?

Fikr yuriting

O'quvchi sizga oxirgi marta muhim narsani qachon aytdi va qanday javob berdingiz?
Odatiy savollaringizdan qaysilarining bir so'zli javobi bor?
Sinfingizda kimning ovozini kam eshitasiz va uni xavfsiz qanday taklif qilishingiz mumkin?

Ertaga sinab ko'ring

Ertangi dars uchun ikkita ochiq savol rejalang, jumladan bittasi 'Qanday' yoki 'Nega' bilan boshlansin.
Bitta fikrlash savolidan keyin biror narsa demasdan oldin ichingizda beshgacha sanang.
Shu hafta bitta jim o'quvchi bilan ikki daqiqa yakka suhbatlashing, faqat tinglang va qayta ifodalang.

Qo'shimcha o'qish va havolalar

Active Listening: Writing Centre Learning GuideThe Writing Centre, University of Adelaide · tashqi havolaFaol tinglash elementlari, qayta ifodalash va ochiq savollar hamda qochish kerak bo'lgan odatlar haqida ikki sahifalik qo'llanma.What does the evidence say about questioning?Durrington Research School · tashqi havolaSinfda savol berish, kutish vaqti va har bir o'quvchi ishtirokini ta'minlash bo'yicha tadqiqotlarning o'qishli xulosasi.Wait Time in Education: 3 Seconds That Change the AnswerStructural Learning · tashqi havolaSavoldan va javobdan keyingi pauzani, sinf usullarini va dalillarning cheklovlarini tushuntiradi.

Asosiy xulosa

Gapini bo'lmay tinglang, eshitganingizni qaytaring, so'ng ochiq savol bering va kuting.

← Oldingi dars Keyingi dars →