Boshqa kursga o'tish ▾
Dars 1. Ijodkorlik o'rgatish mumkin bo'lgan ko'nikma sifatida
Maqsad. Ijodkorlikni istalgan fanda mashq qilish mumkin bo'lgan odatlar sifatida tasvirlash, yopiq savolni cheklovli ochiq topshiriqqa aylantirish va xavfsiz muhitda avval g'oya tartibini o'tkazish.
Ko'p o'qituvchilar 'o'quvchilarim ijodkor emas' deydi, aslida muammo topshiriqda: noaniq, yopiq yoki juda erta baholangan. Tadqiqot guruhlari va maktab tizimlari endi ijodkorlikni sovg'a emas, oddiy fanlarda mashq qilish va rivojlantirish mumkin bo'lgan narsa deb hisoblaydi. Bu dars to'rt odatdan chuqurroq: nega cheklov yordam beradi, o'quvchilarni qo'rqitmay zo'riqtiradigan topshiriqni qanday tanlash va dastlabki o'ttiz soniyadagi munosabatingiz g'oyalar paydo bo'lishini qanday hal qilishi.
Asosiy g'oyalar
Ijodkorlik nima va nima emas
- Ijodkorlik o'quvchi uchun yangi va topshiriq maqsadiga mos g'oya yoki mahsulot yaratishdir. U faqat chizish emas va u ozchilikka berilgan sovg'a ham emas.
- U matematik usulda, fan tajribasini loyihalashda, hikoyani qayta aytishda yoki sanalarni eslab qolishning yangi yo'lida yuz beradi.
- 1-daraja kurslari sizga faollik va savol berish ko'nikmalarini berdi (5.4, 5.1). Bu yerda mazmun bilan yangi narsa yaratish odatini qo'shasiz.
Nomlash va mashq qilish mumkin bo'lgan to'rt odat
- G'oya ko'pligi: ko'p g'oya. Moslashuvchanlik: bitta g'oyaning beshta varianti emas, turli xil g'oyalar. Originallik: boshqalarda kam uchraydigan g'oya. Rivojlantirish: g'oyani ishlaydigan holatga yetkazish.
- O'quvchilarga shu to'rt so'zni bering. Shunda siz umumiy 'ijodkor' demay, aniq odatni maqtay olasiz.
- O'quvchi bir odatda kuchli, boshqasida zaif bo'lishi mumkin. Zaifini kichik qadamlar bilan mashq qiling.
Cheklovli ochiq topshiriqlar
- Yopiq savolning bitta to'g'ri javobi bor. Ochiq topshiriqning ko'p yaxshi javobi va aniq cheklovi bor: vaqt, g'oyalar soni, material yoki qoida.
- 'Ijodkor bo'ling' juda noaniq. 'To'rt daqiqada beshta turli g'oya, so'ng bittasini yaxshilang' aniq va bajariladigan.
- Cheklov yordam beradi. Kichik cheklov fikrlashni boshlaydi; cheklovsiz o'quvchilar ko'pincha namunani ko'chiradi.
Sinab ko'rish xavfsiz bo'lgan muhit
- Ikki bosqichda ishlang: avval g'oya, keyin baho. Qoidani ovoz chiqarib ayting va muloyimlik bilan amal qildiring.
- Jarayon va odatni maqtang ('juda boshqacha yo'lni sinab ko'rdingiz'), birinchi urinishni qoralama deb hisoblang.
- Ba'zan o'z qoralamangizni ko'rsating. O'quvchilar sizning fikringizni o'zgartirishingizni ko'rsa, o'zlarinikini o'zgartirishga jur'at qiladi. Hech qachon g'oyani masxara qilmang (5.3 kursiga qarang).
Ijodiy topshiriqning bir davri
Cheklov nega yordam beradi va qachon bermaydi
Maydon juda keng bo'lsa ('Navro'z haqida istalgan narsani chizing') o'quvchilar qotib qoladi, juda tor bo'lsa ('mana bu plakatni chizing') ko'chirishadi. Yaxshi cheklov o'rtada turadi: mazmun yoki qoidani belgilaydi, yo'lni ochiq qoldiradi. '12 sonini raqamlarsiz besh xil usulda ko'rsating' boshlash uchun yetarlicha tor va ajablantirish uchun yetarlicha keng.
Cheklovni sinfga moslang. Guruh bezovta bo'lsa, gap qolipi yoki o'zingizdan birinchi misol kabi boshlang'ich tayanch qo'shing va keyingi topshiriqda olib tashlang. O'quvchilar ikki daqiqada tugatsa, 'endi uni kichik bola uchun ishlaydigan qiling' kabi ikkinchi cheklov qo'shing. Cheklovlarni qotib qolgan qoida emas, burab o'zgartiradigan tugma deb biling.
Munosabatning birinchi o'ttiz soniyasi
O'quvchilar g'ayrioddiy g'oyaga nima bo'lishini juda tez o'rganadi. Birinchi munosabat kulgi, qovoq solish yoki tez 'yo'q, bu xato' bo'lsa, keyingi g'oyalar xavfsizroq va bir-biriga o'xshash bo'ladi. Birinchi munosabat savol ('bu qanday ishlaydi?') yoki doskaga yozuv bo'lsa, ko'proq g'oya keladi.
Birinchi gapingizni darsdan oldin belgilang: 'Ko'proq ayting', 'Yozib qo'ying', 'Qaysi qismi yangi?'. Avval g'oya bosqichida har bir g'oyaga, shubhalangan g'oyaga ham, shu gapni ishlating. Baholash keyin, mezonlar bilan bo'ladi. Bu g'oya egasini ham, nima bo'lishini kuzatayotgan o'quvchini ham himoya qiladi.
Sinfdan misollar
Raqamsiz o'n ikki
Vaziyat. Malika Samarqandda 4-sinfda dars beradi. U doskaga yozadi: '12 sonini 1 yoki 2 raqamini yozmasdan besh xil usulda ko'rsating.' To'rt daqiqada juftliklar 'bir tuzin', '3 x 4', '6 + 6', o'n ikkita chiziq va tush vaqtini ko'rsatgan soatni yozadi. Malika javoblarni turlarga ajratadi va qaysi birini boshqa hech kim topmaydi deb o'ylaganini so'raydi. So'ng sinf bittasini tanlab, kichik bola uchun yaxshilaydi.
Xulosa. Yo'llari ochiq tor cheklov mazmunli mavzuda g'oya ko'pligi va moslashuvchanlikni beradi.
G'alati g'oyaga munosabat
Vaziyat. Farg'onada 6-sinfda Aziz yozda sinfni elektrsiz salqin saqlash yo'llarini so'raydi. Jasur: 'Derazaga ho'l mato osish kerak', deydi. Bir necha o'quvchi kuladi. Aziz: 'Yozib qo'y, Jasur. Qaysi qismi yangi?' deydi. Jasur ho'l mato ustidan o'tgan havo sovishini tushuntiradi. Keyin uch guruh bu g'oyadan foydalanadi, Aziz esa uni tabiatshunoslikdagi bug'lanishga bog'laydi.
Xulosa. Betaraf birinchi munosabat g'ayrioddiy g'oyalar kelishini saqlaydi va fanga olib kirishi mumkin.
Cheklovni kamaytirish
Vaziyat. Buxorodagi Dilnozaning 5-sinfi xalq ertagini qayta aytish g'oyalarini so'ralganda bo'sh varaqqa tikilib qoladi. U 'Avval ..., lekin keyin ..., shunday qilib nihoyat ...' qolipini va o'zidan bitta misol beradi. Keyingi hafta faqat uchta bog'lovchi so'zni beradi. Undan keyingi hafta hech narsa bermaydi. Uchinchi topshiriqda ko'pchilik o'quvchi bir daqiqa ichida yozishni boshlaydi.
Xulosa. Tayanchlar ishonch ortgani sari pasaytiriladigan tugmalardir.
Keng tarqalgan xatolar
- Cheklov, vaqt yoki maqsadsiz 'ijodkor bo'ling' deyish.
- Avval g'oya bosqichida g'oyalarni ovoz chiqarib baholash.
- Ijodkorlikni faqat chizish deb bilish, shunda chizishni yoqtirmagan o'quvchilar o'zini ijodkor emas deb o'ylaydi.
- O'quvchilar takrorlay oladigan odatni emas, 'iste'dod'ni maqtash.
To'rtta yopiq savolni ochiq qiling
- To'rttalik guruhlarda (8 daq.), g'oya ko'pligi bosqichi. Amaliyot to'plamidagi 1-so'rovdan foydalaning. 3 daqiqa jim yozing, so'ng 5 daqiqa ulashing. G'oyalarni sanang va turlarga ajrating (moslashuvchanlik). Boshqa guruh yozmagan g'oyani belgilang (originallik).
- Muhokama (5 daq.): g'oyani juda erta baholamaslik uchun guruhingizga qanday qoida kerak bo'ldi? G'oya bema'ni tuyulganda guruh nima qildi?
- Juftlikda (15 daq.): to'plamda turli fanlardan to'rtta yopiq darslik savoli bor. Har birini aniq cheklovli ochiq topshiriqqa aylantiring va u qaysi odatni mashq qildirishini ayting. Fan mazmuni hamon kerakligini tekshiring.
- Guruhda (7 daq.): boshqa juftlik bilan almashing. Har bir qayta yozilganiga so'rang: Tekshiriladigan to'g'ri javob bormi? Cheklov aniqmi? Jim o'quvchi bir daqiqada boshlay oladimi?
- Yakka (5 daq.): to'plamdagi sinfda bajariladigan topshiriqni yozing.
Fasilitator ushbu topshiriq bo'ylab dars davomida olib boradi.
Muhokama uchun savollar
- Guruhingiz uchun to'rt odatdan qaysi biri eng oson va qaysi biri eng qiyin edi?
- Savol ochiq bo'lganda nima yo'qoldi? Nima o'zgarishsiz qoldi?
- Sinfingizda g'ayrioddiy g'oya xavfsiz tuyulishi uchun o'quvchilarga nima deysiz?
Fikr yuriting
- Oxirgi marta qaysi o'quvchi sizni g'oya bilan hayratga soldi? Siz u bilan nima qildingiz?
- Darsligingizdagi qaysi savolning bitta to'g'ri javobi bor, lekin ko'p bo'lishi mumkin?
- Sizning qaysi odatlaringiz (tez 'yo'q', qattiq qarash) o'quvchilarni g'oyalarini yashirishga undashi mumkin?
Ertaga sinab ko'ring
- Ertangi darsdan bitta yopiq savolni tanlang va uni to'rt daqiqada beshta g'oya cheklovi bilan topshiriqqa aylantiring.
- Har bir g'oya uchun birinchi gapingizni ('Ko'proq ayting') kartaga yozing va bitta avval g'oya bosqichi davomida ishlating.
- Nechta o'quvchi bir daqiqa ichida boshlaganini sanang va raqamni yozib qo'ying.
Qo'shimcha o'qish va havolalar
Odatlarni nomlang, cheklovli ochiq topshiriq bering va baholashni keyinga qoldiring.